در یک مرکز "انکر" پناهجویان را مهاجرین دیگر روان درمانی می‌کنند.
در یک مرکز "انکر" پناهجویان را مهاجرین دیگر روان درمانی می‌کنند.

بیشتر آوارگان در آلمان راجع به سختی‌ها و مشکلات روحی صحبت نمی‌کنند. در صورتی که آن‌ها بخواهند این کار را بکنند، دسترسی به کمک‌های روان درمانی برای شان دشوار است. در یک مرکز نگهداری از پناهجویان (انکر) در شهر شواینفورت ایالت بایرن، روان درمانی از سوی پناهجویان برای پناهجویان فراهم می‌شود. ما نحوه فعالیت این پروژه را بازتاب داده ایم.

«حالت چطور است؟» زیاد پیش نمی آید که کسی این سوال ساده را از پناهجویان بپرسد. اما این سوال می‌تواند آغازگر راه طولانی برای کمک به پناهجویان باشد تا آن‌ها بتوانند بر اضطراب و نگرانی‌شان که از خشونت و تجربیات شوک آور دیگر ناشی می‌شود، غلبه کنند.

الکساندرا بلاتنر، یک خانم روانشناس که در مرکز "انکر" واقع در شهر شواینفورت کار می‌کند، گفت: «آوارگانی که از کشورهای شان فرار کرده اند با اضطراب شدید و سختی روبرو هستند. مهم است که افراد فقط متوجه صحت جسمی شان نباشند، بلکه روح و روان شان را هم در نظر بگیرند

بلاتنر یک روانشناس برجسته در پروژه صحت روانی است که از آن به حیث( «SoulTalk» یا صحبت درباره روح و روان) یاد می‌شود. این در نوع خود یگانه طرح عرضه مشاوره روانی در آلمان است.

«سول تاک» پروژه مشترک داکتران بدون مرز و شفاخانه محلی سنت یوزف است. در چارچوب این پروژه برای پناهجویان مشاوره روان درمانی و دوره های آموزشی در زمینه بیماری‌های روانی عرضه می‌شود.

آوارگان پیشین که به حیث مشاور در امور روان درمانی آموزش دیده اند، به پناهجویان مراجعه کننده و می پرسند: «حالت چطور است؟». آن ها این سوال را به زبان مادری می‌پرسند تا ببینند که چه چیزی روح و روان پناهجو را آزار می‌دهد.

به گفته بلاتنر، زبان و وطن مشترک و تجربیاتی که فرد مشاور و مراجعه کننده دارند، صحبت برای پناهجویان راجع به مشکلات‌شان را آسان تر می‌کند و آن‌ها به فرد مشاور بیشتر اعتماد می‌کنند. بلاتنر افزود: «بسیاری از آوارگان نمی‌خواهند با خانواده های شان راجع به مشکلات درونی و ناراحتی‌های شان صحبت کنند. به این خاطر خوب است که خدمات مشاوره به زبان مادری آن‌ها عرضه می شود

پناهجویانی که در دوره های یادگیری روان درمانی شرکت می‌کنند، استفاده از استراتژی‌های مقابله با اضطراب‌های روحی و شرایط ناخوشایند را می‌آموزند. آن‌ها تکنیک‌هایی برای غلبه بر استرس و اضطراب را یاد می‌گیرند و در مورد میکانیزم‌های مقاومت در برابر شرایط نامساعد به آن ها آموزش داده می‌شود.

در مورد دسترسی آوارگان به خدمات صحی در آلمان کارهای تحقیقاتی جامع وجود ندارد. بیشتر سازمان‌های امدادی طبی و حامی مهاجران، امکانات موجود را ناکافی می‌دانند.پناهجویان مشکلات خود را برای هم زبانان خود بازگو می‌کنند.  Photo: Benjamin Bathke

پیشگیری از درمان مهمتر است

گریس که دو سال پیش همراه طفل خود از کشور ساحل عاج به آلمان آمده است، از مشاوران پروژه «سول تاک» کمک می‌جوید. او گفت که حمایت مشاوران واقعاً برایش کمک کرده است.

این زن ۲۹ ساله در گفتگو با «مهاجر نیوز» ابراز کرد: «این که گروهی وجود دارد و می‌توان با آن‌ها راجع به اضطراب، مشکلات (زندگی) و مشکلات روحی صحبت کرد، واقعا فوق العاده است.»

گریس اظهار کرد، وطن اش را به دلیلی ترک کرده که خانواده اش با جبر می‌خواستند صاحب فرزند شود، در حالی که او هم‌جنسگرا است. او که زیاد نمی‌خواست راجع به خانواده اش صحبت کند، با بی میلی گفت: «من نمی‌خواهم آبروی آن ها را ببرم. اما گرایش جنسی من برایم مشکل ایجاد کرد. برخی از مردم در افریقا چنین چیزی را قبول نمی‌کنند

مسئولان پروژه «سول تاک» تاکید می‌کنند که گریس یک «مراجعه کننده» است و «بیمار» نیست. هدف آن‌ها پیداکردن راه های بدیل برای جایگزین کردن درمان نیست. آن‌ها می‌خواهند به مراجعه کنندگان کمک کنند، تا بیشتر از این صدمه نبینند.

یوست بوتن اوپ، مشاور امور صحی آوارگان که با حکومت محلی همکاری می‌کند، به مهاجر نیوز علاوه کرد: «ما از آوارگانی که در وضعیت دشواری هستند، به آن اندازه کمک می‌کنیم که مشکلات روحی شان به بیماری مزمن تبدیل نشود

از ماه مارچ سال ۲۰۱۷ میلادی به این طرف بیش از ۵۰۰ مهاجر را پناهجویان مشورتدهی کرده اند. به نظر می‌آید که این ترکیب بی نظیر نتایج ثمربخشی داشته است: بین دو تا شش درصد از ساکنان مراکز "انکر" به طور منظم در جلسات مشاوره یا آموزشی «سول تاک» شرکت می‌کنند.

پروژه «سول تاک» ۲۰ سال پیش توسط سازمان داکتران بدون مرز برای کمپ‌های پناهجویان در مناطق بحرانی ایجاد شده بود. این نخستین پروژه‌ای است که توسط سازمان غیردولتی نامبرده در آلمان به پیش برده می‌شود.

   

قلب و روح این پروژه

پریسا یکی از سه مشاورینی است که در حال حاضر برای «سول تاک» کار می‌کنند. هرسه آن‌ها به حیث پناهجو به آلمان آمده اند.

پریسا که ازدواج کرده و صاحب فرزند است، پیش از این که در اکتبر سال ۲۰۱۵ به شواینفورت بیاید، در ایران در رشته مددکاری اجتماعی تحصیل کرده بود.

در هر مرکز "انکر" پناهجویان به امکانات طبی رایگان در حد استندرد دسترسی دارند. اما در سراسر آلمان فقط «انکر سنتر» شواینفورت است که برای پناهجویان امکان استفاده از کمک‌های روان درمانی را عرضه می‌کند.

در جاه‌های دیگر، پناهجویان باید هزینه کمک‌های روان درمانی را شخصا متقبل شوند، مگر این که (از نظر روحی) به شدت بیمار باشند.

یک چالش دیگر پیدا کردن یک روانشناس یا روانپزشک و در صورت لزوم پیدا کردن یک ترجمان است.

پریسا زمانی که خودش پناهجو بود متوجه شد که می‌تواند به هم‌قطارانش کمک کند. در آن زمان بسیاری از پناهجویان زن یا مرد به نزدش می‌آمدند و از او به خاطر مشکلات شان کمک می‌خواستند.

مدت کوتاهی پس از این که او در سال ۲۰۱۷ با سپری نمودن یک دوره آموزشی چهار هفته‌ای به کار آغاز کرد، یک مراجعه کننده برایش گفت: «ما به کسی مانند خودمان نیاز داریم که به حرف های مان گوش بدهد و حرف ما را بفهمد». در این لحظه بود که پریسا متوجه شد می‌تواند تغییری ایجاد کند.گریس، یکی از پناهجویان از ساحل عاج. Photo: Benjamin Bathke

وادار کردن کسی به این که حرف‌های دلش را بگوید

پریسا و دو مشاور همکارش که از کشورهای سوریه و جیبوتی هستند، در همان دیدار اول در مورد کارشان به مراجعه کنندگان توضیح می‌دهند: «ما به آن ها می‌گوییم: ما داکتر نیستیم، ما نمی‌توانیم نسخه بنویسیم یا برای شما درمان تجویز کنیم. ما مشاوران روان درمانی هستیم».

پس از این که آن‌ها سوال الزامی «حال شما چطور است؟» را پرسیدند، سعی می‌کنند از عمق وضعیت روحی مراجعه کننده آگاهی پیدا کنند. با توجه به پاسخی که مراجعه کننده به این پرسش می‌دهد، آن ها ممکن است از او بپرسند: «خوب برای شما چه معنایی دارد؟» یا «منظور شما از بد چیست؟» تا بتوانند حال روحی مراجعه کننده را بهتر درک کنند و اطلاعات بیشتری به دست بیاورند.

پریسا گفت، پناهجویانی که به «سول تاک» مراجعه می‌کنند از کارهایی که تا به حال در چارچوب این پروژه انجام شده، راضی هستند. این خانم جوان اضافه کرد: «وقتی که کسی به خاطر کمک‌های ما می‌تواند بهتر بخوابد و یا وقتی که آن ها می‌گویند: تو باعث شدی که من اعتماد به نفس بیشتری داشته باشم، خوشبین تر یا انعطاف پذیرتر شوم، من خوش می‌شوم.»

در آغاز برخی از مراجعه کنندگان نگران بودند که اطلاعات شان به دست حکومت برسد. او گفت، با کمک کار آموزشی و صحبت، این نگرانی ها مدت هاست که تقریبا دیگر وجود ندارد.

او افزود: «آن‌ها حالا حتی داوطلبانه به نزد ما می‌آیند». یک پناهجوی پیشین که اکنون در شواینفورت زندگی می‌کند، حتی مرتب بازمی گردد تا با پریسا راجع به مشکلاتش صحبت کند.

پریسا به مهاجر نیوز اذعان کرد: «بسیاری از مراجعه کنندگان ما حتی نمی‌فهمند که مشکلات فیزیکی شان مانند سردرد یا شکم درد ممکن است که ریشه در اضطراب روحی داشته باشد. آن‌ها به ما می گویند که داکتر حرف مرا نفهمید، اما حالا همه چیز خوب شده است

برخی اوقات از پروژه «سول تاک» و استفاده از پناهجویان برای کمک به هم قطارانشان انتقاد می‌شود. اما بوتنوب، مشاور امور صحی می‌گوید، این که اشخاص غیرحرفه‌ای مانند پریسا با سختی هایی روبرو شوند که مراجعه کنندگان متحمل آن شده اند و از مسائلی آگاه شوند که آن ها را آزار می دهد، خطری ندارد.

بوتنوپ اظهار کرد: «هدف ما از تطبیق این پروژه پیشگیری است و نحوه کار ما با روانشناسان و روانپزشکان در زمینه روبرو شدن با بیماری و مشکلات روانی متفاوت است

نبود چشم انداز

در حال حاضر حدود ۷۵۰ پناهجو در مرکز انکر (انکر سنتر) پناهجویان در شواینفورت زندگی می‌کنند. شانس بسیاری از آن‌ها برای ماندن در آلمان اندک است. بیشترشان از کشورهای نایجریا، سومالیا، ساحل عاج، الجزایر و ارمنستان هستند. در واقع، شهروندان این کشورها شانس کمتری دریافت پناهندگی را دارند. بنابراین قابل درک است که بیشتر آن‌ها از رد درخواست پناهندگی شان هراس دارند. تنهایی و نگرانی راجع به اقارب و نزدیکان شان که در وطن مانده اند، وضعیت روحی این گروه از پناهجویان را بیش از پیش زیر فشار قرار داده است. به همین خاطر آن‌ها با بی خوابی یا کم خوابی، اضطراب و نگرانی دست و پنجه نرم می‌کنند و در بدترین حالت فکر خودکشی را در سر می‌پروانند.

براساس یک کار تحقیقاتی که چندی پیش منتشر گردید، از هر چهار پناهجوی سوریایی، افغان و عراقی سه تن متحمل خشونت و رنج با پی‌آمدهای فیزیکی و روانی شده اند. اما به گفته بوتنوپ، نمی‌توان به این نتیجه رسید « هرکس که متحمل شوک شدید روانی شده، نیاز به معالجه داردالکساندرا بلاتنر، یکی از اعضای پروژه سویل تالک در شواینفورت ایالت بایرن آلمان

امید مسئولان پروژه «سول تاک» به تمویل مالی و گسترش آن

در سال گذشته، «سول تاک» در مسابقه سرمایه گذاری جمعی جایزه ادغام آلمان، جایگاه سوم را کسب کرد و پیش از ۳۵ هزار یورو جمع آوری نمود.

اما حالا که داکتران بدون مرز طبق برنامه قبلی پای از این پروژه پس کشیده اند، این مبلغ برای تمویل پروژه «سول تاک» کافی نیست. به این دلیل شفاخانه «سنت یوزف» در حال حاضر به دنبال حامیان مالی و کمک بیشتر از سوی حکومت محلی است.

الکساندر وارکوچ، مدیر مرکز انکر در شواینفورت، «سول تاک» را یک «قدم نخست» برای پیدا کردن راه حلی خواند که بتوان، به این وسیله ساکنان این مرکز را «از نظر روحی و احساسی در ثبات» نگه داشت.

وارکوچ و بلاتنر خواهان این شدند که مراکز انکر دیگر و تاسیسات نگهداری از پناهجویان خدمات مشابه برای ارائه کمک‌های روان درمانی عرضه کنند. آن‌ها امیدوارند که این پروژه در سراسر آلمان عملی شود.

بوتنوپ اضافه کرد که به پروژه‌های بیشتر مانند «سول تاک» نیاز است، به خصوص به این خاطر که تمویل کارهای ابتکاری مشابه که به خاطر «بحران آوارگان» آغاز شده بود، در حال حاضر رو به اتمام اند. او افزود: «خدمات پیشگیری کننده مانند سول تاک که به بودجه زیادی هم نیاز ندارند در آینده به ادغام و تعامل اجتماعی در تمام سطوح کمک خواهند کرد


 

در همین زمینه