پناهجویان بازگشت کننده . عکس از: آرشیو مهاجرنیوز.
پناهجویان بازگشت کننده . عکس از: آرشیو مهاجرنیوز.

آیا تقاضای پناهندگی شما ردشده و مجبور شده اید به کشور مبداتان بازگردید؟ و یا شاید شما اجازه اقامت در اروپا دارید، اما فکر بازگشت به خانه را در سر می پرورانید؟ در این صورت شاید شما در کشور میزبان تان امکان استفاده از یک مرکز مشاوره را داشته باشید. در آن جا به شما کمک می شود تا برای بازگشت به وطن تان آمادگی های لازم را بگیرید.

فرقی نمی کند که شما وطن تان را تحت چه شرایطی ترک کرده باشید، اما به احتمال زیاد بازگشت شما به همین آسانی نیست. در بیشتر کشورهای اروپایی، امکان دریافت مشاوره برای پناهجویان ردشده و مهاجرانی که قصد بازگشت به وطن شان را دارند، وجود دارد. در برخی موارد، فقط پناهجویانی امکان استفاده از مشاوره را دارند که می خواهند داوطلبانه به کشورشان بازگردند. اما در برخی کشورهای دیگر مانند دنمارک، پناهجویان ردشده هم که بازگشت اجباری آن ها را تهدید می کند، می توانند از حمایت مراکز مشاوره بهره مند شوند.

شورای آوارگان دنمارک (دی ار سی) تقریبا از ۴ دهه پیش بدین سو به پناهجویانی که به هر دلیلی بازمی گردند، مشاوره می دهد. این شورا خواهان این است که همه کشورهای اروپایی از دنمارک تقلید کنند و برای پناهجویان در همه مراحل رسیدگی به درخواست پناهندگی و پس از ردشدن تقاضا هم، امکان دریافت مشاوره جهت بازگشت را فراهم کنند.  

پناهجویان به چه خاطر از بازگشت هراس دارند؟ 

به گفته سازمان بین المللی مهاجرت (آی او ام) در آلمان، بسیاری از مهاجران از این می ترسند که در صورت بازگشت به وطن «داغ شکست» بر پیشانی شان بخورد و مردم از آن ها دوری کنند. ممکن است برای آن ها مهم باشد که با دست خالی به وطن شان بازنگردند، به خصوص در صورتی که برای مهاجرت به اروپا مقروض شده باشند.

به گفته سازمان (آی او ام) مهاجرانی که برای مدت زیادی از وطن دورمانده اند و قصد دارند به آن جا بازگردند، نگران تفاوت های فرهنگی هستند. به خصوص کودکانی که بر زبان کشور مبدا والدین شان مسلط نیستند، ممکن است در صورت بازگشت، در جامعه و مکتب دچار مشکل شوند. افزون براین، مهاجرانی که کشور مبدا شان را ترک کرده اند، شاید خانه شان، شغل شان، یا حتی خانواده های شان و شبکه ارتباطی شان را از دست داده باشند.

مشاوره چه فایده ای به حال پناهجویان دارد؟ 

به گفته شورای آوارگان دنمارک «دی ار سی» با کمک مشاوران، پروسه بازگشت به وطن «با حفظ کرامت انسانی و به طور حساب شده» انجام می شود.

هرکس که به کشورش باز می گردد، به خصوص پناهجویان ردشده، باید بداند که احتمالا از چه گزینه ها و امکاناتی می تواند استفاده کند تا بتواند راجع به آینده اش بهترین تصمیم را بگیرد.

«دی ار سی» بخشی از شبکه مشاوره و سازمان های حمایتی ادغام مجدد است.  

این شبکه که از آن به نام «ERSO» یاد می شود در بریتانیای کبیر، اسپانیا، اتریش، بلجیم، فرانسه، آلمان و هالند عضو داردگونوتی ال. پناهجوی اهل گینه در هالند توانست از کمک این شبکه استفاده کند.

گونوتی پنج سال بود که در هالند زندگی می کرد و از بسیاری چیزها مانند عضویت در کلب فوتبال و یادگیری نجاری لذت می برد. اما این پنج سال به آسانی بر او نگذشت:  «من نتوانستم به نقشه هایم جامه عمل بپوشانم. اضطراب زیاد مرا رنج می داد و وقتم تلف می شد».

تصمیم ترک هالند و بازگشت به گینه، کار آسانی نبود و نُه ماه طول کشید تا گونوتوی اسناد مسافرتی اش را دریافت کرد. زمانی که او گینه را ترک کرده بود، با خانواده اش دچار مشکل بود و نمی دانست در صورت بازگشت چه چیزی انتظارش را می کشد.

انواع مشاوره

برای اشخاصی مانند گونوتوی که باید تصمیمات دشواری بگیرند و نمی دانند که آیا واقعا به وطن شان بازگردند، یا نه دو نوع مشاوره وجود دارد: راجع به حق و حقوق شان و راجع به چگونگی عودت به وطن. به گفته اِوا سینگر، مدیر بخش پناهندگی در شورای آوارگان دنمارک، برای بیشتر پناهجویان بهتر است که از ترکیب هر دو نوع مشاوره بهره مند شوند، البته در صورتی که امکان آن وجود داشته باشد.

مشاوره راجع به قوانین پناهندگی به پناهجویان ردشده کمک می کند که تصمیم نهایی اداره پناهندگی را درک کنند و از امکاناتی مانند درخواست تجدیدنظر، وحدت مجدد خانواده و یا اجازه اقامت به دلایل بشردوستانه خبردار شوند.

مشاورانی که به پناهجویان برای بازگشت به وطن کمک می کنند، در مورد پروسه عودت و قوانین مربوطه توضیح می دهند. پناهجویان این فرصت را دارند که راجع به نگرانی های شان با مشاور صحبت کنند و سوالاتی از این قبیل را ارائه کنند: چه اتفاقی می افتد اگر شما تصمیم به ماندن بگیرید و پیامدهای همکاری با ادارات دولتی و بازگشت به وطن چیست؟

در طول مشاوره برای بازگشت چه اتفاقی می افتد؟ 

«دی ار سی» مالک را مثال می آورد، یک جوان عراقی که تقاضای پناهندگی اش در دنمارک ردشده بود.

او به مرکز مشاوره در کمپ محل سکونتش مراجعه کرد. در سه یا چهار جلسه  نخست مشاوره، مالک در بیشتر وقت راجع به زندگی و وضعیت روحی و فیزیکی اش سخن می گفت. او به ادارات دولتی دنمارک اعتماد نداشت و به بحث و گفتگو راجع به بازگشت به عراق هم علاقه ای نداشت.

فرد مشاور نخست به حرف های مالک گوش سپرد و به تدریج سوالاتی از او کرد و بعد راجع به پیامدهای گزینه های مختلف صحبت کرد.

سپس مالک راجع به ترس های شخصی اش از بازگشت سخن گفت. او مدت زیادی بود که از وطن دورمانده بود، خانواده ای در عراق نداشت و نمی دانست چگونه آن جا زندگی اش را بسازد. بالاخره او قادر بود راجع به برنامه های ادغام مجدد و بازگشت احتمالی به کشور مبدااش گفتگو کند.

شما چگونه به مشاوره دست می یابید؟ 

در دنمارک و برخی کشورهای دیگر، مشاوره برای بازگشت در مراکز پناهندگی جایی که مالک آن جا اقامت داشت، وجود دارد. شما در کپن هاگ، پایتخت دنمارک، می توانید در «دی ار سی» مشاوره دریافت کنید. سینگر می گوید: «بدیهی است که دسترسی آسان بسیار مهم است.»

در آلمان، مشاوره به پناهجویان، پناهجویان ردشده، آوارگانی که به رسمیت شناخته شده اند و قربانیانی که مجبور به تن فروشی شده اند و یا قاچاق انسان، وجود دارد. بیش از ۱ هزار مرکز مشاوره در این کشور وجود دارد. 

وب سایت بازگشت از آلمان  یک گزینه جستجو برای مهاجرانی دارد که در مورد بازگشت فکر می کنند و می توانند نزدیک ترین مرکز مشاوره را به محل زندگی شان پیدا کنند. 

اتحادیه اروپا برنامه ای به نام «ERRIN» را تمویل می کند. در چارچوب این برنامه سازمان هایی حمایت می شوند که برای پناهجویان امکان دریافت مشاوره پیش از بازگشت به وطن و ادغام دوباره در جامعه کشور مبدا را عرضه  می کنند. 

۱۸ کشور در اروپا عضو شبکه ارین هستند. ناروی، سویس و همه کشورهای اصلی مهاجر رو آواره پذیر در شمول اعضای این شبکه هستند. ایرلند و قبرس عضو این برنامه نیستند.

اگر شما در ایرلند به سر می برید و می خواهید با کسی راجع به بازگشت به کشور مبداتان صحبت کنید، می توانید به یک بخش خدمات رسانی که سازمان بین المللی مهاجرت (آی او ام) آن را به طور رایگان مدیریت می کند، تیلفون کنید: ۱۸۰۰۴۰۶۴۰۶

ویا به این وب سایت راجعه کنید. در قبرس شما می توانید به اداره (آی او ا) در نیکوزیا با تیلفون رایگان ۸۰۰۰۲۷۷۷  در تماس شده و یا به این وب سایت تماس بگیرید. 

آیا می شود به مشاوران اعتماد کرد؟

ترس از بازداشت و یا اجبار به بازگشت، شرایط سخت زندگی در مراکز پناهندگی، ناامنی، بیکاری، زمان طولانی انتظار در طول رسیدگی به درخواست پناهندگی؛ همه این ها می تواند باعث بی تفاوتی و دلسردی شود و تصمیم گیری را حتی دشوارتر کند.

مشاوران بازگشت از چنین فشارهایی آگاه هستند و همچنین از نیاز به کسب اعتماد.

(آی او ام) می گوید، در آلمان، مشاوره همیشه ناشناس و غیرالزامی است. (با استفاده از این مشاوره پناهجو ملزم به ترک کشور نیست) و بی طرفانه است. مشاوران در مورد افکار یا استراتژی های شما قضاوت نمی کنند و آن ها به شما اجازه خواهند داد که راجع به آینده تان تصمیمات خودتان را بگیرید. مشاوران با صلاحیت که به خوبی آموزش دیده اند، البته اطلاعات بسیار جامع و خوبی از پروسه پناهندگی دارند. این که شما به آن جا بروید و راجع به بازگشت صحبت کنید و یا مشاوره دریافت کنید، نباید تاثیری بر تقاضای پناهندگی تان بگذارد.


 

در همین زمینه