براساس گزارش ها در سه ماه گذشته بیش از۳۱۰ تن که قصد داشتند به مقصد اروپا از بحیره مدیترانه عبور کنند، جان باخته و یا مفقود شدند
براساس گزارش ها در سه ماه گذشته بیش از۳۱۰ تن که قصد داشتند به مقصد اروپا از بحیره مدیترانه عبور کنند، جان باخته و یا مفقود شدند

براساس گزارش ها در سه ماه گذشته بیش از۳۱۰ تن که قصد داشتند به مقصد اروپا از بحیره مدیترانه عبور کنند، جان باخته و یا مفقود شدند. این یک تراژیدی است، اما مصیبت دیگری هم وجود دارد: در اغلب موارد هویت بیشتر اجسادی که از آب بیرون کشیده شده اند، نامعلوم باقی خواهد ماند. خانواده های آن ها هیچگاه نخواهند فهمید که برای عزیزانشان چه اتفاقی افتاده است، چگونه جانشان را از دست داده اند و یا از محل دفن آن ها خبردار نخواهند شد.

سفر به جزیره ساردینیا»،شعر از عزو، خواننده رپ الجزایری): «... نام ما را در لیست گم شدگان نوشتند. والدین مان نمی دانستند که مرده ایم یا زنده و درد سینه آن هایی را بیشتر می سوزاند که عزیزانشان مفقود شده اند».

در اواخر سال ۲۰۱۴، یک خانواده که برای گذراندن تعطیلات به یک جزیره یونانی آمده بود و در رستوران غذا صرف می کرد، شاهد یک تراژیدی غیرقابل باور بود. آب در مقابل چشمان آن ها جسد یک مرد را به ساحل آورد. این خانواده که نمی دانست چه بکند، به یک دوست زنگ زد و خواهان کمک او شد.

دوست آن ها کاتریونا جارویس نام داشت، یک خانم قاضی بازنشسته از بریتانیای کبیر که برای کسب حقوق مهاجران مفقود یا کشته شده و خانواده های شان کارهایی انجام داده بود. او شروع به تلاش برای شناسایی هویت این جسد کرد و در نهایت با کمک فعالان محلی، داکتران و دیگران به شمول دکتران عدلیه دراین راه به موفقیت دست یافت. جارویس با یادآوری این واقعه گفت: «او یک مرد جوان از سوریه بود که ۲۲ سال بیشتر سن نداشت. این مساله واقعا غم انگیز است.»

 جارویس توانست با کمک کسانی که در شناسایی هویت این مهاجر جان باخته به او یاری رسانده بودند، خانواده او را پیداکند.آن ها همانگونه که انتظارش می رفت، خواهان فرستادن جسد او به خانه شدند. اما بازگرداندن جسد به کشور جنگ زده سوریه به دلایل مختلف کار غیرممکنی بود. پیچیدگی های قانونی و بوروکراسی و هزینه فرستادن جسد به سوریه اجازه انجام چنین کاری را نمی داد. به این خاطر این مرد جوان در شمال یونان به خاک سپرده شد.

 جارویس گفت: «خانواده او می دانند که قبرش کجا است و می توانند برای بازدید از آن تقاضای ویزا کنند«.

جارویس، قاضی بازنشسته بریتانیایی پس از این حادثه متوجه شد که در سیستم شناسایی مهاجران مفقود یا کشته شده و بازگرداندن آن ها به نزد خانواده های شان، نارسایی های قابل توجهی وجود دارد. به این خاطر او برای کمک به شناسایی مهاجران جان باخته و خانواده های آن ها تلاش زیادی کرد.

او درسال ۲۰۱۵ به طور داوطلبانه فعالیت در جزیره لیسبوس را آغاز کرد که در شرق دریای اژه قرار دارد. این جا تعدادی از کشتی ها و قایق های حامل مهاجران غرق شده و شمار زیادی از مهاجران جان باخته بودند. خانم جارویس می گوید: «هرکس (از مسئولان) سعی می کرد به این وضعیت سروسامان دهد. سردخانه در این جزیره فقط گنجایش دو جسد را داشت. در حالی که آب ۷۰ جسد را به این جا آورده بود که باید مورد محافظت قرار می گرفتند و به مسائل اداری مربوط به این اجساد باید رسیدگی می شد. اعضای خانواده ها نمی دانستند چه کار کنند و یا به کی مراجعه کنند».

اجساد بی نام و نشان  

جارویس شخصا خرید و تهیه یک  کانتینر یخچالی را سازمان دهی کرد که به عنوان یک سردخانه موقت و برای نگهداری اجساد به جزیره لیسبوس فرستاده شد. او گفت: «این کانتینر هنوز آن جا در شفاخانه است.  من امیدوارم که آن ها دیگر هیچ وقت از آن استفاده نکنند«.

سه سال پس از گذشت آن دوران نیز، هنوز هم در لیسبوس منابع کافی برای رسیدگی به اجساد و اطلاع رسانی به خانواده های شان وجود ندارد. هرچند شمار اشخاصی که سعی می کنند خود را با عبور از بحیره مدیترانه به اروپا برسانند، کاهش یافته است.

در کل، تلاش هایی برای جمع آوری و تحلیل اطلاعاتی که با استفاده از کالبدشکافی به دست آمده است، وجود دارد. در یونان اطلاعات به دست آمده باید به آتن فرستاده شوند. آن جا پولیس عدلیه، بانک اطلاعاتی پرباری دارد. اگر «دی ان ای» یک جسد مشخص شود و برای پیدا کردن هویت او از آن استفاده شود، امکان شناسایی آن وجود دارد. اما این کار به ندرت اتفاق می افتد. پوسیدگی اجساد نیز چالشی است بر سر راه شناسایی هویت و در اغلب موارد مهاجران پاسپورت یا اسناد دیگری به همراه ندارند.

اگر امکان استفاده از نمونه «دی ان ای» وجود نداشته باشد، باید آن را نگهداری کرد. زیرا ممکن است در آینده امکان استفاده از آن وجود داشته باشد. اما پروسه شناسایی هویت اجساد در کشورهای مختلف متفاوت است و به گفته جارویس: این خانواده های قربانیان هستند که از این وضعیت رنج می برند و به درد و رنج شان افزوده می شود.

دومین بحران

اگنس کالامار، گزارشگر ویژه سازمان ملل راجع به کشتارهای غیرعادی (از نظر قضایی) گفت: «نبود داده های اطلاعاتی و اطلاعات راجع به هویت این قربانیان یک تراژیدی بزرگ است که کسی راجع به آن صحبت نمی کند.

در صورت وقوع یک فاجعه طبیعی مانند سونامی در اقیانوس هند که در سال ۲۰۰۴ رخ داد،  جنگ و یا حمله تروریستی، برای شناسایی قربانیان و مفقودین و تنظیم حقوق داغ دیدگان چارچوب های قانونی وجود دارد و وظایف کشورها کاملا مشخص شده است.  

اما به گفته اگنس کالامار، در مورد اشخاصی که طی مهاجرت جان باخته اند، چنین چارچوب قانونی واحدی وجود ندارد و قوانین و پروسه ها در هر کشوری متفاوت است. حتی در صورتی هم که قوانینی برای تعقیب عاملان مرگ مهاجران وجود داشته باشد، آن ها را به سختی می توان به پای میز محاکمه کشاند.

اجساد « در جزیره سیسیلی پراکنده شده بودند»

جیورجیا میرتو که راجع به گم شدگان در بحیره مدیترانه تحقیق می کند، گفت درایتالیا حتی امکان قانونی ارائه تقاضا برای شناسایی هویت اجساد اشخاصی که طی مهاجرت جان باخته اند، وجود ندارد. البته پروژه ایجاد بانک اطلاعاتی برای جمع آوری نام های آوارگان جان باخته جریان داشت و پروژه دیگری نیز برای جمع آوری اطلاعات و تاثیراتی که گم شدن افراد بربازماندگان آن ها می گذارد، راه اندازی شده بود. 

امروز، پیدا کردن اجساد آوارگان در جزیره سیسیلی از جمله کارهایی است که جیورجیا میرتو انجام می دهد. این جا به خاطر نبود منطقه ای برای به خاک سپردن مهاجران و یا نگهداری اجسادی که باید مورد کالبدشکافی قرار گیرند، این اجساد «در همه جای جزیره پراکنده اند«. 

بیشتر خانواده ها نمی توانستند بدون کمک خانم میرتو قبرعزیزانشان را پیدا کنند و او فقط با کمک های پروژه های موقتی مانند گم شدگان در مدیترانه «Mediterranean Missing» و هزینه های انسانی کنترول مرزی «Human Costs of Border Control» می تواند به کارش ادامه دهد. 

یک قدم به جلو...

در ماه می سال گذشته، اعلامیه موتیلینی توسط گروه زیادی از مردم در سراسر جهان به امضا رسید. کمیسیون ملی یونان برای (حمایت) ازحقوق بشر نیز این بیانیه را پذیرفته  که شاید تاثیر آن را بر سیاستمداران و صحنه سیاسی افزایش دهد. 

اما نویسندگان این بیانیه در مورد یکی از درخواست های شان ناکام مانده اند. آن ها خواستار این شده بودند که کشورها تلاش های شان را برای جستجو و نجات (مهاجران) افزایش دهند. اتحادیه اروپا هفته گذشته تصمیم گرفت که ارسال کشتی برای عملیات نجات در بحیره مدیترانه را تحت عنوان عملیات سوفیا متوقف کند. جارویس می گوید که با کاهش شمار این کشتی ها، احتمال کشف اجساد از این هم کمتر می شود: «حتی اجساد بیشتری در زیر امواج ناپدید می شوند و ما حتی هیچگاه از وجود آن ها هم باخبر نخواهیم شد«. 


 

در همین زمینه