فیلیپو گراندی، رئیس کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان است.
فیلیپو گراندی، رئیس کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان است.

به نظر می‌آید که فیلیپو گراندی، کمیسار عالی سازمان ملل برای پناهندگان پس از سه دهه کار در بخش های بشردوستانه و کمک به پناهجویان در سراسر جهان، حالا برای کمک به مردمی که از وطن شان رانده شده اند، مصمم تر از هر زمان دیگری است. اینفو مایگرانتس در روز جهانی پناهندگان با رئیس کمیساریای عالی سازمان ملل راجع به احساساتی ترین لحظات در دوره کاری اش، چگونگی مبارزه با ریشه های مهاجرت وطرح های کمیساریای عالی سازمان ملل برای کمک به پناهندگان آسیب پذیر مصاحبه کرده است.

فیلیپو گراندی که در سال ۲۰۱۶ توسط مجمع عمومی سازمان ملل برای یک دوره پنج ساله انتخاب شد، ریاست یکی از بزرگترین سازمان های بشردوستانه را به عهده دارد. او دوبار برنده جایزه نوبل شده است. کمیساریای عالی سازمان ملل ۱۵ هزار کارمند دارد که در ۱۲۸ کشور فعالیت می‌کنند. این نهاد بین المللی برای بیش از  ۷۰ میلیون پناهجو، عودت کننده و بی جاشده داخلی امکاناتی را در جهت محافظت و کمک به آن ها در اختیار می‌گذارند.  

گراندی پیش از این که به عنوان کمیسار عالی سازمان ملل برای پناهندگان انتخاب شود،  بیش از ۳۰ سال در بخش همکاری های بین المللی کار کرده بود و فعالیت‌هایش بیشتر با اقدامات بشردوستانه و کمک به پناهندگان ارتباط داشت. او که در شهر میلان ایتالیا به دنیا آمده، ۶۲ سال دارد و در رشته های تاریخ مدرن و فیلسوفی از دانشگاه فارغ التحصیل شده است.

گراندی در جریان دیدار از برلین به مناسبت روز جهانی پناهندگان و معرفی گزارش کمیساریای عالی سازمان ملل راجع به «مسیرهای تحولات در جهان»، در مورد همبستگی و کارزارهای مبارزه علیه احساسات رو به رشد ضد مهاجرت، تامین امنیت راه های مهاجرت به اروپا و «بحران در زمینه تحصیلات پناهجویان»  با انفومایگرانتس مصاحبه کرد.

این مصاحبه مورد ویراستاری قرار گرفته و برای دوری از هرگونه ابهام خلاصه شده است.  

اینفو مایگرانتس: کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان برای تجلیل از این روز جهانی، صدها برنامه محلی و کمپاین های بزرگ را به راه انداخته که از آن جمله می‌توان از کمپاینی موسوم به «مانند پناهجویان قدم بردارید» نام برد. مسئولان این کمپاین مردم را در سراسر جهان تشویق می‌کنند که قدم هایی را که پیموده اند، دویدن و بایسیکل سواری بشمارند. این گونه کمپاین ها که هدف شان ایجاد احساس همبستگی است، چگونه می‌توانند با حکایات رو به گسترش در مخالفت و ضدیت با مهاجران و کاهش تلاش ها برای بدنام کردن آن ها مبارزه کنند؟ 

فیلیپو گراندی: روز جهانی پناهندگان مناسبتی است برای تمام جهانیان تا آن ها در این روز راجع به این که حدود ۷۱ میلیون تن مجبور به ترک خانه های شان شده اند، فکر کنند و به یاد بیاورند که تصمیم به ترک خانه و وطن، دوستان و آشنایان و محل اشتغال، کار بسیار دشواری است. افزون بر آن، در این روز می‌شود راجع به راه حل های مقابله با مشکل بی جاشدگی اجباری فکر کرد. 

لحن صحبت راجع به آوارگان، مهاجران و اشخاص دیگری که در راه هستند، بسیار منفی است. برخی از سیاستمداران همیشه آن ها را به عنوان اشخاصی معرفی می‌کنند که از سیستم های تامین رفاه اجتماعی سوءاستفاده می‌کنند و تهدیدی برای امنیت، شغل های و ارزش های ما به شمار می آیند. 

این لحن منفی صحبت در جوامع ثروتمند و مرفه در سراسر جهان رو به افزایش است. در این کشورها شمار زیادی از مردم احساس عدم امنیت می‌کنند. به خصوص تحولات رو به گسترش مانند جهانی شدن، این احساس آن ها را تشدید می‌کند و بعد شمار زیادی از این اشخاص به سخنوری و نفرت پراکنی علیه آوارگان آغاز کردند. به این ترتیب، احساسات ترس، نبود امنیت و تلاش برای بدنام کردن مهاجران به یک چرخه باطل تبدیل شده است، یک پدیده به پدیده دیگر دامن می‌زند. اما با وجود این که بحث و گفتگوی سیاسی بسیار پیچیده است، وقتی مردم متوجه می‌شوند که پناهجویان انسان هایی هستند مانند آن ها، همبستگی قوی، محسوس و مشخصی با آن ها ایجاد می‌شود. به طور مثال کمپاین «با پناهجویان قدم بردارید» می‌خواهد مردم را متوجه کند؛ مردمی که از خانه های شان بیرون رانده شده اند، در جستجوی امنیت قدم بر می‌دارند و ما برای حمایت از آن ها با آن ها هم‌قدم می‌شویم. ما این پناهجویان را به عنوان اشخاصی معرفی می‌کنیم که کارهای روزمره شان با کارهایی که روزانه یک فرد عادی انجام می‌دهد، تفاوتی ندارد تا به این ترتیب انسانی بودن این پدیده (مهاجرت و پناهجویی) را برجسته کنیم.  

حکومت ایتالیا قانونی را در ماه جاری تصویب کرد که بر اساس آن، اشخاصی که مهاجران را نجات می‌دهند و آن ها را بدون اجازه به بندرها(ی این کشور) انتقال می‌دهند، باید جریمه سنگینی پرداخت کنند. پیِترو بارتولو، عضو جدید پارلمان اروپا در مصاحبه با اینفومایگرانتس گفت که این حکم جدید برخلاف قانون اساسی است، همه هنجارهای بین المللی را زیرپا می‌گذارد و باید ملغی شود.

در مورد نجات (پناهجویان) از آب ها، باید بگویم که توانایی کشورهای اروپایی برای نجات اشخاصی که در بحیره مدیترانه در خطر اند، نباید تضعیف شود و این مساله بسیار مهم است. اما متاسفانه این حکم در ایتالیا همراه با مقرره ها و اظهارات دیگر باعث تضعیف این توانایی شده است.

توانایی ما برای نجات مردم در مقایسه با سال گذشته یا سال ۲۰۱۷ کاهش یافته است و این برخلاف همه قواعد و مقرره های ما است. ما به طور علنی از قوانین ایتالیا انتقاد کردیم و در جریان یک دیدار خصوصی با اعضای حکومت این کشور به آن ها یادآوری کردیم که برخی از نکات درج شده در حکم سالوینی با قوانین بین المللی در مورد پناهجویان مغایرت دارد.

از سوی دیگر این را هم نباید فراموش کرد که ایتالیا برای اشخاصی که از لیبیا می‌آیند، در مسیر مرکزی مدیترانه قرار دارد، مگر این که راهی برای تقسیم این پناهجویان (در کشورهای عضو اتحادیه پیدا شود). در غیر این صورت، ایتالیا کماکان در خط مقدم قرار خواهد داشت. «تقسیم» این پناهجویان تنها راهی است که اروپا برای رویارویی با تازه واردان پیش رو دارد. اما به نظر می‌آید که سیاستمداران اروپایی امروزه علاقه ای به این کار ندارند. اما ما حداکثر تلاش مان را در این زمینه می کنیم.  

Des centaines de migrants secourus au large des ctes libyennes A leur retour ils ont t transfrs dans des centres de dtention Janvier 2018  Photo ANSAZuhair Abusrewil

شما در تویتی که به تاریخ ۹ جون، نشر کردید، از «تلاش های ناکافی در خصوص توجه با عوامل مهاجرت غیرضروری و ایجاد مسیرهای امن برای آن هایی سخن گفتید که واقعا باید مهاجرت کنند.» منظور شما از مسیرهای ایمن و قانونی به اروپا برای «این راه حل های» شناخته شده چیست؟  

منظور ما از صحبت راجع به راه های ایمن و قانونی بیش از همه اسکان مجدد است. اسکان مجدد یعنی این که کشورهای باثبات و ثروتمند به خصوص در اروپا، امریکای شمالی و استرالیا برخی از پناهجویانی را که در کشورهای دیگر به سر می‌برند، (به خصوص آن هایی را که از همه آسیب پذیرتر اند) قبول کنند. اما استفاده از این امکان بسیار محدود است. سال گذشته فقط ۱۰۰ هزار تن از ۷۰.۸ میلیون نفر که با جبر از وطن شان بیرون رانده شده بودند، دوباره (در یک کشور امن و باثبات) اسکان داده شدند.  

اسکان مجدد هنوز به دو دلیل یک راه حل بسیار مهم است. نخست این که، به این وسیله می‌توان واقعا به ضعیف ترین و آسیب پذیرترین افراد برای پیدا کردن فرصت ها، زندگی و امنیت بهتر کمک کرد. دوم اینکه، اگر کشورهای ثروتمند، افزون بر کمک هایی که ارائه می‌کنند، حاضر به قبول بخش کوچکی از مسئولیت باشند، پیام قوی به کشورهای فقیری می‌فرستند که به ۹۰ درصد از مهاجرین و پناهجویان جا داده اند.  

بیشتر حکومت های اروپایی در مورد آوارگان و مهاجرانی که به اروپا می‌آیند، می‌گویند که شمار آن ها باید کاهش یابد. آن ها در مورد رویارویی با دلایل مهاجرت غیرضروری و ایجاد راه های امن برای اشخاصی که واقعا مجبور به مهاجرت هستند، صحبت نمی‌کنند و اقداماتی را که دراین زمینه انجام می‌دهند، بسیار اندک است. در حالی که تنها راه حل واقعی صحبت در این زمینه و واکنش عملی به آن است. 

چگونه می‌توانیم با ریشه های مهاجرت و بیجاشدگی اجباری به خصوص از افریقا و خاورمیانه مبارزه کنیم و چرا شما فکر می‌کنید که اتحادیه اروپا دیگر هیچ کاری انجام نمی‌دهد؟ 

مبارزه با ریشه های مهاجرت و آوارگی مهم است. پناهجویان معمولا نظر به دلایل سیاسی یا نظامی مجبور به فرار می‌شوند و باید در مقابله با چنین شرایط، اقدامات سیاسی روی دست گرفته شود. اروپا باید برای اعمال نفوذ مثبت در مناطق دچار مناقشه، به طور یکپارچه و یکصدا عمل کند. به خصوص در جهانی که بسیار دو قطبی شده است و قدرت های بزرگ اغلب باهم به شدت اختلاف نظر دارند، اروپا می‌تواند در زمینه برقراری و یا حفظ صلح نقش مهمی داشته باشد.  

اما ما نباید ریشه های مهاجرت را فراموش کنیم: وضعیت اضطراری اقلیم، فقر و دلایل اقتصادی دیگری که باید با تدوین یک استراتژی توسعه یافته تر با آن روبرو شد. گرچه اروپا در سطح جهانی بزرگترین ارائه دهنده کمک های توسعه ای است، اما این کمک ها از نظر استراتژیک برای رویایی با ریشه های مهاجرت و دلایلی که باعث می‌شود مهاجران وطن شان را ترک کنند، به درستی تنظیم نشده است.

احساساتی ترین لحظه کار شما چه زمانی بود؟ 

دیدار از مراکز بازداشت در لیبیا شوک بزرگی به من داد. این یکی از بدترین تجربیات من در دوره کاری ام [...] بود و من می‌توانم با اطمینان بگویم که چیزهای بد زیادی را دیده ام. وضعیت مردم (روهینگیا) در بنگله دیش مرا به شدت تکان داد. در ماه سپتمبر سال ۲۰۱۷ که  ۷۰۰ هزار آواره روهنگیا تحت شرایط وحشتناک از میانمار (به بنگله دیش) رفتند. آن‌هایی که در چند هفته نخست به وضعیت اضطراری (این آوارگان) واکنش نشان دادند از جوامع محلی (بنگله دیش) بودند. آن ها داشته های‌شان را هر چقدر هم که اندک بود، با مهاجرین تقسیم کردند. ما باید در روز جهانی پناهندگان راجع به چنین نمونه های همبستگی فکر کنیم.   

به عنوان یک ایتالیایی، وضعیت را با توجه به ظهور عوام گرایان مانند سالوینی و رشد دشمنی نسبت به مهاجران چگونه ارزیابی می‌کنید؟ 

من از استفاده شدن مهاجرین به عنوان ابزار سیاسی، احساس تاسف می‌کنم. فرقی نمی‌کند که این تازه واردان پناهنده باشند یا مهاجر. سیاسی کردن مساله مهاجرت به پیداکردن راه حل کمک نمی‌کند. من برخی اوقات از خود می‌پرسم، همه این سیاستمدارانی که به انتقاد مشغول اند، اصلا می‌خواهند راه حلی پیدا کنند یا که انتقاد کردن بیشتر به سود آن ها و پیشبرد مواضع شان است. اما این حکومت ها به صورت دموکراتیک انتخاب شده اند و به این خاطر، ما باید با هرکس که بر سر قدرت می‌آید، واقعا همکاری کنیم. 

نقش من به عنوان یک فرد بشردوست صحبت با این حکومت ها راجع به راه حل های مشخص است. ارقام تقریبا ۷۱ میلیون تن که در سراسر جهان از وطن زندگی شان بیرون رانده شده اند، شاید موثر و یا شوک آور باشد، اما در جهانی با بیش از هفت و نیم میلیارد تن، این قابل مدیریت است. ما باید با هم همکاری کنیم، در آرامش، بدون مبالغه و سخنوری منفی. 

شما می‌خواهید در این ۱۸ ماه باقی مانده دوره کاری خود، به عنوان کمیسارعالی سازمان ملل در امور پناهندگان به چه اهدافی دست یابید؟ 

من دو کار را می‌خواهم انجام دهم. [...] ما به ائتلاف گسترده تری نیاز داریم: جامعه مدنی، سازمان های امدادگر غیردولتی و سازمان های انکشافی باید دست به کار شوند. کمک حکومت ها به یکدیگر و تلاش های سازمان ملل دیگر کافی نیست. ما در برخی از کشورهای افریقایی کارهایی در این زمینه انجام داده ایم تا به دیگران به خصوص به کشورهایی که میزبان شمار زیادی از مهاجران هستنند، نشان دهیم که مدیریت و غلبه بر (بحران مهاجرت) امکان پذیر است.  

دوم: من امیدوارم این پیام «امکان پذیری» به گوش اشخاصی برسد که به طور ممتد به پیام دیگری گوش داده اند: «این غیرممکن است» و فکر می‌کنند که تنها راه برای رویایی با این مشکل ساختن دیوار[...]، تصویب قوانین سختگیرانه و نادیده گرفتن مشکلات است. ‌‌اما این عملکردها باعث حل مشکل نمی‌شوند. برعکس: این مشکل در جای دیگری به وجودش ادامه می‌دهد و بعدها خود را به ما خواهد رساند. 

مهاجران همجنسگرا اغلب در وطن شان تحت تعقیب هستند. اما آن ها همین که به اروپا می‌رسند، مورد تبعیض قرار می‌گیرند. کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان برای حمایت از آن ها چه می‌کند و برای بهبود وضعیت آن ها چه اقدامات دیگری را می توان انجام داد؟ 

در چند سال گذشته تحولاتی رخ داده اند. ما می‌گوییم که مسئولان رسیدگی به درخواست های پناهندگی همجنسگرایان، تعقیب و تبعیض در مورد آن ها را در نظر بگیرند. ما در طول ۲۰ یا ۳۰ سال گذشته این کار را انجام نمی‌دادیم. این بخش برخی اوقات در کشوری که تقاضای پناهندگی داده اند به خاطر یک قانون تبعیض آمیز یا دلایل دیگر مانند محیط اجتماعی [..] هم در خطر هستند.   

در آن موارد، ما سعی می‌کنیم که دخالت کنیم و محیط امنی برای آن ها ایجاد کنیم. ما سعی می‌کنیم در برخی موارد آن ها را از طریق برنامه های اسکان مجدد به کشور دیگری انتقال دهیم. گرچه امکانات در این زمینه محدود است، اما پناهجویان همجنسگرا نیاز به توجه ویژه دارند.  

از نخستین گردهمایی جهانی در مورد پناهجویان که قرار است در ماه دسمبر در ژنیو برگزار شود، چه انتظاری دارید؟ 

من امیدوارم که این مراسم بسیار پرهیجان و مثبت باشد. ما می‌دانیم که این مشکل چقدر پیچیده است. به هر حال، شمار مهاجران رو به افزایش است. اما ما از شرکت کنندگان در این مجمع، حکومت ها، جوامع مدنی، سازمان هایی با اعتقادات مذهبی و دیگران خواهیم پرسید که چگونه می‌خواهند به طور خلاقانه و نوآورانه با این موضوع برخورد کنند.  

افزون بر این، ما می‌خواهیم که کشورها و سازمان های دیگر که در این گردهم‌آیی شرکت می‌کنند، برای آینده وعده هایی بدهند و ما برای مقابله با این چالش، در این گردهم‌آیی قدرت، منبع (مالی)، ایده (های جدید) و قوت قلب دریافت کنیم.   

بیجاشدگی اجباری، مانند وضعیت اضطراری اقلیم، فقر و نابرابری یک پدیده جهانی است که نیاز به واکنش های جهانی دارد. این احساس که ما همه باید با هم همکاری کنیم، رو به رشد است. بسیاری از مردم معنای کلمه «بایکدیگر» را متوجه می‌شوند، در حالی که این مساله متاسفانه در مورد بسیاری از حکومت ها صدق نمی‌کند.

 

در همین زمینه