فشار بر مهاجران برای کسب «موفقیت» ممکن است به مشکلات روحی روانی منجر شود/عکس: picture alliance/J. Fergo
فشار بر مهاجران برای کسب «موفقیت» ممکن است به مشکلات روحی روانی منجر شود/عکس: picture alliance/J. Fergo

بسیاری از مهاجران از کشورهای غربی و مرکزی افریقا که سفرشان را نیمه تمام می گذارند و به نزد خانواده های شان بازمی گردند، دچار مشکلات جدی روحی و روانی می شوند. در برخی موارد مردم به آن ها به جشم افراد «شکست خورده» می نگرند.

در سال های گذشته ده ها هزار تن از بخش های غربی و مرکزی افریقا به امید دستیابی به اروپا به راه افتادند. همه آن ها این سفر خطرناک را به پایان نرساندند و برخی به نزد خانواده های شان بازگشتند. اما بازگشت آن ها نیز ریسک هایی در بر دارد. از جمله ممکن است که مردم آن ناحیه به فرد بازگشت کننده به چشم یک فرد «شکست خورده» می نگرند. 
داستان موسی کولی که سعی کرد خود را از افریقای غربی به اروپا برساند، بسیار رایج است و بارها اتفاق افتاده است.کولی که در سال ۲۰۱۶، ۲۴ سال داشت، گامبیا را به قصد رسیدن به اروپا از طریق لیبیا ترک کرد. بعد او به دست گروه های جنایتکار افتاد و شکنجه شد. اختطاف گرانش در قبال آزادی او خواهان پول بودند که خانواده موسی توانست با کمک خویشان و نزدیکان تهیه کند. موسی در نهایت ازتلاش برای رسیدن به اروپا دست برداشت و به خانه اش در قریه بازگشت. 
متاسفانه، باقی داستان سفر موسی هم به کرات رخ داده است. وقتی که او به خانه بازگشت، خانواده از زنده بودن او خوشحال شد. اما آن ها از سوی دیگر ناراحت بودند. چون قرار بود که موسی کار کند و بادرآمدش زندگی همه آن ها را تغییر دهد. اما او با دستان خالی به خانه بازگشته بود.  
سینی سانیانگ، مادر موسی چند هفته بعد از بازگشت او به عنوان «یک شوک» یاد کرد و گفت: «من امیدوار بودم که موسی در اروپا آینده بهتری داشته باشد و بتواند به ما کمک کند. اما تلاش های ما به جایی نرسید». 
 اگر موسی برای رسیدن به ایتالیا به سفرش ادامه می داد، شاید جانش را از دست می داد. اما بازگشت به خانه نیز با هزینه بالایی همراه بود. سفر نیمه تمام موسی هزاران یورو هزینه برداشت، خانواده اش به شدت مقروض شد و موسی به خاطر این وضعیت به شدت شرمزده است. 
او خود را به خاطر ناامید شدن مادرش مقصر می داند که پس از مرگ پدرش، هفت طفل را به تنهایی بزرگ کرد و می گوید: «ای کاش من می توانستم به مادرم کمک کنم» او در حالی که سعی می کند، از ریختن اشک هایش خودداری کند، گفت: «مادر ما باید به ما افتخار کند». 

بیشتر برگشت کنندگان به این خاطر شرمزده هستند 

هزاران مهاجر از کشورهای غرب و مرکز افریقا پس از بازگشت به خانه یا ناحیه و «ناکامی» در رسیدن به اروپا دچار پریشانی و افسردگی می شوند. 
قیس کارانتا دراین باره گفت: «احساس شرم یکی از چالش های اصلی است که بر سر راه مهاجران عودت کننده قرار دارد». او در داکار، پایتخت سنگال برای سازمان بین المللی مهاجرت به عنوان روانشناس به کار مشغول است. 
در بیشتر اوقات خانواده مهاجر عودت کننده و ناحیه  محل زندگی او سفرش را امکان پذیر کرده اند وبرای موفقیت آن سرمایه گذاری زیادی کرده اند.  پاپا لامین فای، پروفیسور روانشناسی در شفاخانه فان، به سازمان بین المللی مهاجرت گفت: «در اغلب اوقات خانواده است که سرمایه گذاری می کند، مواشی را به فروش می رساند و خیلی چیزها را برای امکان پذیر شدن این پروژه قربانی می کند. ... همه این امیدواری ها بر گردن فرد مهاجر سنگینی می کند». 


ناکامی در درک شوک های وارد شده 


به گفته کارانتا بخش بزرگی از مهاجرانی که از لیبیا و نیجر بازمی گردند و آن هایی که از الجزایر اخراج شده اند، متحمل خشونت شدید شده اند و به این خاطر شوک های روانی برآن ها وارد آمده است. 

کارانتا در ادامه گفت، ناکامی در درک شوک های وارد آمده به بازگشت کنندگان، باعث ایجاد مشکلات در میان مردم نواحی می شود: «برخی اوقات خانواده ها و نواحی از چالش های روانی اجتماعی که عودت کنندگان با آن روبرو هستند، آگاهی ندارند و نخستین واکنش آن ها (در برابر مهاجران) محروم کردن آن ها و زدن داغ ننگ بر پیشانی شان است». 

نیاز به حمایت بیشتر 

مهاجرانی که خانواده ها و یا مردم ناحیه از آن ها پس از بازگشت دوری می کنند و آن هایی که به خاطر شرم و خجالت به محل زندگی شان بازنمی گردند، نیاز شدیدی به مشاوره و حمایت اجتماعی دارند. 
در مناطق غربی و مرکزی افریقا، چنین خدماتی به اندازه کافی وجود ندارد. 
کارانتا می گوید، به خصوص نواحی که افراد عودت کننده به آن جا بازمی گردند، باید (برای کمک به آن ها) بیشتر تلاش کنند و اطلاعات راجع به دشواری هایی که مهاجران به آن دچار شده اند، باید افزایش یابد. 

گروه هایی مانند شورای ملی جوانان در گامبیا سعی می کنند شمار بیشتری از مردم نواحی را برای کمک به بازگشت کنندگان متقاعد کنند و به این خاطر پروژه هایی مانند کاروان سیار صحت راه اندازی کرده اند که به افراد داوطلب محلی در زمینه کمک های اولیه و مشاوره ابتدایی آموزش می دهد. شرکت کنندگان در این پروژه راجع به افسردگی، اضطراب، استفاده از موارد مخدر و اختلالات روحی روانی نیز آموزش می بینند.  


پیام های مثبت 

در ماه اگست سال ۲۰۱۷، محمد سوسو، یک جوان گامبیایی، تصمیم گرفت به خانه اش بازگردد و آن جا کار با کاروان سیار صحت را آغاز کرد. او از طریق آموزش راجع به عوامل استرس زا اطلاعاتی کسب کرد و توانست آن ها را در اختیار عودت کنندگان دیگر بگذارد. 

در گزارش سازمان بین المللی برای مهاجرت که این هفته نشر شد، محمد این پیام را نشر کرده است: «چرا مردم باید به چشم افراد شکست خورده به ما نگاه کنند؟ مردم همیشه به دلایل مختلف مهاجرت می کرده اند. اما معنایش این نیست که ما در وطن به درد هیچ کاری نخوریم» درادامه پیام او آمده است: «یک سفر نیمه تمام به معنای این نیست که عمر شما به سر آمده باشد ... اندکی اعتماد داشته باشید».  

 

در همین زمینه