عاقله آصفی با تعدادی از شاگردانش در ایالت پنجاب پاکستان. عکس از UNHCR
عاقله آصفی با تعدادی از شاگردانش در ایالت پنجاب پاکستان. عکس از UNHCR

عاقله آصفی، ٥۴ ساله، یک آموزگار زن افغان است که در سال ١٩٩٢ افغانستان را به دلیل جنگ‌های داخلی ترک و با خانواده خود به پاکستان مهاجرت کرد. او با امکانات ناچیز توانست در یک کمپ مهاجران افغان در ایالت پنجاب، که رفتن دختران به مکتب ننگ شمرده می‌شد، زمینه آموزش برای هزاران دختر را فراهم کند.

خانم عاقله آصفی آرزو دارد که به افغانستان برگردد و در آن‌جا در محلات دورافتاده زمینه آموزش برای دختران را مساعد کند اما به گفته او حکومت افغانستان نتوانسته شرایط بازگشت او را آماده کند. مهاجر نیوز با عاقله آصفی، درباره زندگی، فعالیت‌های آموزشی و برنامه‌های او برای آینده گفتگو کرده است.

مهاجر نیوز: چگونه توانستید در یک کمپ مهاجران که تحصیل دختران ننگ شمرده می‌شود، زمینه آموزش برای آنان را فراهم کنید؟

عاقله آصفی: من بعد از رسیدن به اینجا متوجه شدم که بیشتر دختران در این منطقه بیسواد بودند؛ که خانواده‌ها رفتن دختران به مکتب را ننگ می‌شمردند و بالاخره این که دختران به آموزش دسترسی نداشتند. این مسایل باعث شد که تصمیم بگیرم برای دفاع از حق آموزش دختران کاری انجام بدهم. در ماه جون ١٩٩٢ بعد از این که از همسرم و موسپیدان اینجا اجازه گرفتم، با امکانات خیلی ناچیز، در خانه‌ای که زندگی می‌کردیم، برای دختران کورس سوادآموزی دایر کردم.

مهاجر نیوز: در آغاز چند شاگرد داشتید و آیا تدویر یک کورس در خانه دشوار نبود؟

عاقله آصفی: در روزهای اول هشت شاگرد داشتم اما به زودی ١٢ نفر شدند و بعدتر تعداد شان به ٢٥ نفر رسید.  با افزایش شاگردان و رفت‌و‌آمد میهمانان، مجبور شدم که در یک گوشه حویلی برای صنف درسی خیمه بزنم. بعدتر تعداد شاگردان به ٧٥ نفر رسید و مدت سه سال، روز دوبار، صبح و بعد از ظهر، درس می‌دادم.

روزی در خیمه در حال تدریس بودم که کارمندان کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان (UNHCR) آمدند و تقاضا کردند از خیمه دیدن کنند. آن‌ها بعد از بررسی مشکلات ما گفتند که می‌خواهند از این کورس سوادآموزی یک مکتب رسمی بسازند.

در ماه دسمبر ١٩٩٢ کورس سواد آموزی با نام (Community Model Girls High School) به یک مکتب رسمی برای دختران بدل شد. ما پنج خیمه برای صنف اول تا پنجم گذاشتیم؛ دو معلم زن جدید هم استخدام کردیم و کمیساریای سازمان ملل برای این استادان و من معاش تعیین کرد.

عاقله آصفی در مراسم گشایش لیسه دختران در پنجاب پاکستان. عکس از UNHCRدر سال ١٩٩٧ سازمان ملل برای مکتب یک ساختمان ٥ اتاقه ساخت ومن تا سال ٢٠١٥ در آنجا تدریس کردم. در این مدت ١٢٠ دختر در ١۴ دوره از این مکتب فارغ شدند.

 در سال ٢٠١٥ که من جایزه جهانی نانسن را به دست آوردم مکتب ابتدایی ما به لیسه ارتقا کرد. حال در هر خانواده‌ افغان در کمپ حداقل یک دختر تحصیل کرده وجود دارد و نسل دوم ساکنان کمپ در لیسه آموزش می‌بینند. علاقمندی به آموزش دختران در میان مردم افزایش یافته و برای ساکنان این جا چهار مکتب دیگر نیز ساخته شده است.

مهاجر نیوز: جایزه نانسن را چگونه به دست آوردید؟

عاقله آصفی: این جایزه هر سال به کسانی داده می‌شود که خدمات خاصی برای جامعه انجام داده باشند. من به این دلیل که از طریق کورس سوادآموزی زمینه تعلیم برای هزاران دختر را فراهم کردم، مستحق این جایزه شناخته شدم.

مبلغ این جایزه که ١٠٠ هزار دالر است در سال ٢٠١٥ در یک جلسه در دفتر سازمان ملل در شهر ژنیو، در سویس به من داده شد. من ٨٠٪ پول این جایزه را صرف آموزش کردم و صنوف نهم و دهم را در مکتب افزودم و همزمان برای شاگردان کتابخانه و لابراتوار ایجاد کردم. ما از این طریق توانستیم برای تعدادی از دختران زمینه آموزش مسلکی را فراهم کنیم.

من می‌خواهم ٢٠٪ باقیمانده پول جایزه را در افغانستان برای آموزش دختران مصرف کنم.

در کنار این، در سال ٢٠١٨، اشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان نیز مدال سیدجمال‌الدین افغان را به من اهدا کرد و در سال ٢٠١٦ هم جایزه (Global Teacher Prize) یا معلم برتر جهان را بردم.

مهاجر نیوز: آیا آرزو دارید به افغانستان برگردید و فعالیت‌های تان در بخش آموزش را در آنجا ادامه بدهید؟

عاقله آصفی: من از زندگی در مهاجرت خسته شده‌ام. اگر شرایط مساعد گردد می‌خواهم به افغانستان برگردم و در آنجا در محلات دوردست، زمینه آموزش برای دختران را فراهم کنم. می‌خواهم دخترانی را آموزش بدهم که از حق تعلیم محروم مانده‌اند.

من می‌خواستم پول جایزه نانسن را در افغانستان در بخش آموزش مصرف کنم اما مقام‌های افغان این زمینه را مساعد نکردند. با رئیس جمهور و بانوی اول کشور دیدار و تقاضا کردم که شرایط را فراهم کنند تا فعالیت‌هایم را در افغانستان ادامه بدهم اما متاسفانه کسی حرفم را نشنید.

من برای برگشتن به افغانستان به یک سرپناه احتیاج دارم و به دلیل اقتصادی نمی‌توانم در خانه کرایی زندگی کنم. درخواست سرپناه را به مقام‌ها داده‌ام اما چون تا هنوز پاسخ مثبت نگرفته‌ام مجبور هستم اینجا بمانم.

مهاجر نیوز: چه پیامی به افغان‌ها و خانواده‌ها دارید؟

عاقله آصفی: آموزش باید از قریه‌ها و جاهایی شروع گردد که در آنجا دختران از این حق محروم هستند و یا دسترسی به آموزش گران است. آموزش باید عمومی گردد و هیچ کودکی نباید از حق آموزش محروم بماند. من از خانواده‌ها می‌خواهم به دختران خود اجازه بدهند به آموزش خود ادامه بدهند.


 

در همین زمینه