مهاجران در حال عبور از مرز ایران و افغانستان در منطقه اسلام قلعه ولایت هرات
مهاجران در حال عبور از مرز ایران و افغانستان در منطقه اسلام قلعه ولایت هرات

تیم ویژه تحقیق در مورد رویداد مرزی میان افغانستان و ایران که به مرگ و ناپدید شدن شماری از کارگران مهاجران افغان انجامید، نتیجه بررسی هایش را به مراجع دیپلوماتیک ارائه می کند. هیات ایرانی مدارک و شواهد گردآوری شده تیم افغانستان را نپذیرفته است. قرار است به زودی هیاتی ایرانی برای بررسی این رویداد به افغانستان برود.

وزارت خارجه افغانستان اعلام کرده که هیات ایرانی، نتیجه تحقیقات تیم ویژه حقیقت یاب افغانستان در مورد حادثه غرق شدن مهاجران در مرز را نپذیرفته است.

  • گران هیواد، سخنگوی وزارت خارجه افغانستان در این مورد گفت: «کمیساریای سرحدی افغانستان مدارک و شواهد را با جانب ایرانی در میان گذاشت، اما متاسفانه مورد قبول شان قرار نگرفت». وی اضافه کرد: «با توجه به وضعیت مبتنی با موافقتنامه سرحدی میان دو کشور، تحقیق به مراجع دیپلوماتیک ارجاع گردید».

سرهنگ صمدی، مرزبان ارشد مناطق مرزی افغانستان و ایران در گفتگو با رسانه های داخلی این کشور ادعا کرده از طریق شبکه های اجتماعی از این خبر اطلاع یافته است: «تعجب کردم چون ما اتفاق خاصی در مرز نداشتیم. سریعا با مرزبان سرحدی غرب افغانستان، آقای گلبدین الکوزی تماس گرفتم، اما پاسخگو نبودند. من به صورت رسمی سه مکاتبه با جاب افغانستان انجام دادم، اما تاکنون هم پاسخی به ما ارائه نکرده‌اند.»

آغاز تحقیقات مشترک کابل و تهران برمحور معضل غرق شدن افغانها

ایران بازهم ادعای دست داشتن مرزبانان ایرانی را در "غرق کردن" مهاجران افغان در دریای هریرود رد کرده است. عباس موسوی، سخنگوی وزارت خارجه این کشور روز دوشنبه در کنفرانسی خبری گفت: «هیچ گزارش رسمی را نهاد امنیتی و نظامی و مرزبانی ما تایید نکرده و معلوم نیست اینها به چه طریقی جان باختند.» وی گفته ایران که "میزبان میلیون ها مهاجر افغان" است، انتظار دارد حکومت افغانستان "مرزهایش را نظارت کند". او اضافه کرد: «این رویداد نه در خاک ایران و نه هم توسط عوامل ایران رخ داده است».سه روز قبل مقامات محلی هرات از «کشف ۱۲ جسد دیگر» از رودخانه هریرود سخن گفتند

اسناد و شواهد

حدود ۱۰ روز قبل گروهی از کارگران مهاجر افغان ادعا کردند که گروهی ۴۶ نفره از آنان که غیرقانونی از مرز عبور کرده بودند، توسط مرزبانان ایرانی بازداشت شده و پس از شکنجه مجبور گریدند به رودخانه خروشان هریرود بپرند و با شنا به خاک افغانستان باز گردند.

محمد حمید طهماسی، رئیس هیات حقیقت یاب از جانب افغانستان گفته بررسی های تیمش نشان می دهد که ۱۲ جسد تاکنون پیدا شده اند، ۱۷ تن نجات داده شده اند و ۱۷ تن دیگر هنوز هم ناپدید می باشند. وی افزود که برخی از نجات یافتگان در محل رویداد و در برابر هیات ایرانی شهادت داده اند.

مهاجر افغان پس از شکنجه و انداخته شدن به رودخانه بازهم راهی ایران است

نعیم مالکی نوجوانی ۱۷ ساله که از این رویداد جان به سلامت به در برده، در این مورد گفت: «از کودک ۱۲ ساله تا مرد میان سال را با تفنگ زدند و مجبور کردند که به داخل رودخانه بپریم. من شنا بلد بودم و به سختی توانستم از رودخانه بیرون شوم».

واکنش های بین المللی

این رویداد واکنش های بین المللی در پی داشت. حتی مایک پومپئو وزیر خارجه امریکا نیز در این مورد گفت "عاملان این عمل وحشتناک باید به عدالت کشانده شوند". به تازگی رسانه های داخلی ایران به نقل از برخی مقام های این کشور ادعا کرده اند که این رویداد توسط "عوامل امریکایی" برای "خدشه دار ساختن روابط دو کشور" برنامه ریزی شده است.

کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان و چند نهاد بین المللی حقوق بشری نیز این رویداد را به شدت "نکوهش" کرده و از حکومت های دو کشور خواسته اند عاملان این رفتار "غیرانسان و ضد بشری" را به عدالت بکشانند.معترضان در هرات

در آلمان نیز روز سه شنبه گذشته گروهی از مهاجران و پناهندگان افغان، ایرانی و شهروندان آلمان در برابر سفارت ایران تجمعی اعتراضی را سازماندهی کردند.

در ایران نیز ۲۵۰ تن از استادان دانشگاه، فعالان حقوق بشر و سیاسیون در بیانیه ای گفته اند: «رفتار مرزبانان ایرانی با مهاجران افغانستانی در مرز شرم آور است». آنها گفته اند که "این جنایت رخ داده و رسانه ها و مقام های ایرانی در تلاش پوشاندنش می باشند".

برخی از نهادهای حقوق بشری و فعالان در دو کشور گفته اند که "شواهد محکمی برای ثبوت این فاجعه وجود دارد" و ابراز نگرانی کرده اند که شاید حکومت افغانستان بنا بر دلایلی، این دوسیه را مختومه اعلام کند.

واکنش پارلمانی ها

مریم سما، یک نماینده مردم افغانستان در پارلمان گفته "ما این جنایت را فراموش نمی کنیم" و خواستار شکایت رسمی از حکومت ایران در مجامع بین المللی گردیده است: «همه می دانیم که این اولین باری نیست که حکومت ایران از مجبوریت مردم ما سواستفاده می کنند و جنایت بشری مرتکب می شوند». وی افزوده است: «با توجه به شواهد و اسناد مشخصی که در رابطه وجود دارد، این بحث قاطعیت حکومت و وزارت خارجه افغانستان را می طلبد. ما این جنایت را فراموش نمی کنیم و آن را دنبال خواهیم کرد».

اما حسن بیگی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی چندی پیش به اشتراک اندک مردم در انتخابات ریاست جمهوری افغانستان اشاره کرده و "مشروعیت و مقبولیت" محمد اشرف غنی رئیس جمهور افغانستان را زیر سوال برده بود. وی در ادامه در مورد این رویداد گفته بود: «امریکایی‌ها این دروغ ‌ها را ساخته و پرداخته می‌کنند و در اختیار دولت افغانستان قرار می‌دهند».

نقش ویروس کرونا

هرچند از دیرزمانی مهاجرت غیرقانونی در مرزهای افغانستان و ایران جریان دارد، اما اخیرا به خاطر شیوع پاندمی ویروس کرونا، صدها هزار کارگر مهاجر افغان یا داوطلبانه به کشورشان برگشتند و یا هم اخراج گردیند. مقررات منع رفت و آمد در افغانستان نیز مثل ایران باعث رشد بیکاری و فقر گردیده و عاملی شده که بسیاری از کارگران مهاجر دوباره راهی ایران شوند. هیئت حقیقت یاب به ریاست محمد حمید طهماسی سرمفتش شورای امنیت ملی، از سه روز بدینسو در ولایت هرات به سر می برد

 

در همین زمینه