بازگشت مهاجران افغان از ترکیه

گروهی ۲۰۰ نفره از مهاجران افغان به تاریخ ۲۹ ماه سپتمبر ۲۰۲۰ از استانبول به میدان هوایی کابل رسیدند. عکس: انجمن همبستگی مهاجران افغان در ترکیه
بازگشت مهاجران افغان از ترکیه گروهی ۲۰۰ نفره از مهاجران افغان به تاریخ ۲۹ ماه سپتمبر ۲۰۲۰ از استانبول به میدان هوایی کابل رسیدند. عکس: انجمن همبستگی مهاجران افغان در ترکیه

بسیاری از مردم افغانستان با وجود اعمال محدودیت های شدید عبور قانونی مرز به خاطر ویروس کرونا، هنوزهم به فکر سفر غیرقانونی و مهاجرت هستند. هزاران افغان روزانه به کشورشان وارد می شوند، آیا آنها داوطلبانه بازمی گردند یا جبراً اخراج می شوند؟

از میدان هوایی بین المللی در کابل خبر رسیده که صبح روز سه شنبه ۲۹ سپتمبر حدود ۲۰۰ مهاجر افغان در یک پرواز اختصاصی از استانبول به کابل برگشته اند. یک منبع در میدان هوایی کابل به مهاجرنیوز تایید کرد که این افراد به عنوان "عودت کننده" توسط پولیس مرزی افغانستان پذیرفته شدند.

رضا باهر، معاون سخنگوی وزارت امور مهاجرین و عودت کنندگان افغانستان به دویچه وله گفته که هواپیمای چارتر ۳۲۷ مهاجر افغان را از ترکیه به کابل منتقل کرده و این می رساند که بازگشت شان اجباری بوده است: «اما چون بازگشت کنندگان اسنادی را در سفارت و نمایندگی های وزارت های خارجه افغانستان امضا کره اند، دولت آنان را بازگشت کننده داوطلب می شناسد».

اما علی حکمت، مسئول "انجمن همبستگی پناهندگان افغان در ترکیه" در مصاحبه با مهاجرنیوز گفت: «شماری از این افراد در تماس با ما ادعا کرده اند که به خواست خودشان برنگشته و جبری اخراج شده اند.» وی افزود: «آنها ادعا کرده اند که برگه بازگشت را خودشان امضا نکرده و اثر انگشت ننموده اند، بلکه اثر انگشت افراد دیگری به جای آنان استفاده شده است».

آقای حکمت تایید می کند که حکومت ترکیه سیاست سختگیرانه تری را علیه پناهجویان افغان روی دست گرفته است: «هیچ مرد مجردی در ترکیه ثبت نام نمی گردد و اسنادی به آنان داده نمی شود. در ایست بازرسی پولیس که گرفتار شوند، به بازداشتگاه منتقل می شوند».

مقام های ترکیه و نمایندگی های سیاسی افغانستان در این کشور می گویند بازگشت مهاجران داوطلبانه است. ذکریا بارکزی جنرال کنسول افغانستان در استانبول به مهاجرنیوز گفت: «موافقتنامه ای با دولت ترکیه داریم که براساس آن همه بازگشت ها باید داوطلبانه باشند. این روند از مدت ها به این سو ادامه دارد».

اما علی حکمت گفت کنسولگری افغانستان زمینه اخراج کسانی را فراهم می کند که در بازداشت به سر می برند و چاره دیگری جز موافقه با بازگشت ندارند: «آنها ماه ها، حتی تا شش ماه در بازداشتگاه می مانند و مجبور می گردند برگه بازگشت شان را امضا کنند؛ این روش داوطلبانه نیست، بلکه مجبور ساختن است». به گفته این انجمن در میان مهاجرانی که به کابل منتقل شده اند، افرادی نیز شامل بوده اند که کمتر از ۱۸ سال سن داشته اند. اکثر این مهاجران را مردان جوان مجرد تشکیل می داد.

کنسولگری افغانستان در استانبول این را هم اضافه می کند که در توافقنامه کابل و انقره در مورد مهاجران یک استثنا هم وجود دارد. آقای بارکزی گفت: «کسانی که مرتکب جرم شوند و در بازداشت قرار گیرند، دولت ترکیه می تواند آنان را اخراج کند». اینکه چه جرایمی، وی نخواست در این زمینه صحبتی بکند. ولی انجمن همبستگی پناهندگان افغان در ترکیه گفت: «همین که مهاجر غیرقانونی در ترکیه حضور داشته باشد، جرم است و دلیلی برای بازداشتش می باشد».

عزیزالرحمن، یکی از این مهاجران افغان که امروز به کابل رسیده به دویچه وله گفته که ۲۰۰ تن از مهاجران این پرواز اجباری اخراج شدند. وی افزود شش ماه قبل به ترکیه رفته بود و قصد سفر به اروپا را داشت که از سوی پولیس بازداشت و زندانی گردید.

ا گفته شده بود که حکومت ترکیه دست کم ۲۰۰ مهاجر افغان را در استانبول بازداشت کرده که پرچم طالبان را با خود حمل کرده بودند، مسئله ای که باعث واکنش شدید نمایندگی های سیاسی افغانستان شد. جنرال کنسول افغانستان در استانبول در مورد اینکه آیا کسانی که به کابل منتقل شده اند، همان افراد هستند یا خیر گفت: «من نمی خواهم در این زمینه صحبت کنم. اما این موضوع به ۲۰۰ نفری که دیشب بازگشته اند ربطی ندارد».

بازگشت از ایران و پاکستان

همزمان با بازگشت و اخراج گروهی مهاجران افغان از برخی کشورهای اروپایی و ترکیه، سازمان بین المللی مهاجرت از بازگشت هزاران مهاجر از ایران و پاکستان خبر می دهد. براساس آمار "آی او ام" تنها در هفته گذشته ۲۶ هزار و ۸۰۱ مهاجر بدون اسناد از ایران به افغانستان بازگشته اند که ۲۳ درصد افزایش را نسبت به هفته گذشته اش نشان می دهد. براساس آمار سازمان بین المللی مهاجرت، ۱۳ هزار و ۵۸۴ تن از مجموع این افراد با اجبار از ایران اخراج شده اند.

در هفته گذشته فقط ۲۳۱ مهاجر بدون اسناد از پاکستان به افغانستان بازگشته اند. در مجموع از آغاز سال جاری تاکنون ۵۷۶ هزار ۸۰۱ مهاجر افغان از ایران و پاکستان بازگشته اند که پنج هزار و یک نفر از پاکستان و متباقی از ایران بوده اند.

بسیاری از مهاجران افغان که به سوی اروپا می روند، ابتدا باید به ایران رفته و از طریق ایران وارد ترکیه شوند که هم مرز با یونان در اتحادیه اروپا است. جنرال کنسول افغانستان در استانبول به مهاجر نیوز گفت: «آنچه قاچاقچبران انسان به مهاجران می گویند درست نیست. در جریان بحران کرونا وضع اقتصادی تمام دنیا از جمله ترکیه به شدت آسیب دیده است. بهتر است هموطنان ما به سفر غیرقانونی و خطرناکی تن ندهند که بسیاری ها جان شان را در آن از دست داده اند. وضع در ترکیه بسیار تغییر کرده است».

ترکیه به عنوان مسیر عبوری مهاجران به اتحادیه اروپا محسوب می شوند و پس از امضای توافقنامه مهاجرت با این اتحادیه موظف است جلوی عبور مهاجران به اروپا را بگیرد. این کشور میزبان دست کم سه میلیون مهاجر سوریایی است. براساس آمار رسمی ۱۷۰ هزار مهاجر ثبت شده افغان نیز در ترکیه زندگی می کنند. سال گذشته حدود ۳۵ هزار افغان در ترکیه درخواست پناهندگی داده اند.

 

در همین زمینه