کبرا خادمی در نمایشگاه نقاشی هایش در گالری ایریک موشه در پاریس، جنوری ۲۰۲۱. عکس: مهاجرنیوز/ ح انوری
کبرا خادمی در نمایشگاه نقاشی هایش در گالری ایریک موشه در پاریس، جنوری ۲۰۲۱. عکس: مهاجرنیوز/ ح انوری

کبرا خادمی آرتیست افغان و خالق آثار هنر های تجسمی از پنج سال به اینسو در پاریس زندگی می کند. او در فرانسه و برخی از کشور های دیگر با کار های نقاشی و پرفورمنس خود به شهرت رسیده است. اودره ازوله، وزیر فرهنگ فرانسه در سال٢٠۱۶ نشان شوالیه هنر و ادب را به کبرا اهدا کرد. در حال حاضر آثار این هنرمند مهاجر در نمایشگاه "ایریک موشه" در پاریس به نمایش گذاشته شده است.

کبرا خادمی هنرمند افغان در پاریس، آرتیست هنرهای تجسمی است. وی قبل از حضور در دانشگاه ملی بیکنهاوس در لاهور پاکستان، در رشته هنرهای زیبا در دانشگاه کابل درس خواند. او نخستین کار هنر پرفورمنس را در مکان عمومی در لاهور انجام داد و پس از آن یکی از نمایش های هنری اش را در کابل در اعتراض به خشونت و آزار جنسی زنان در خیابان به اجرا در آورد. در این نمایش، کبرا در یکی از جاده‌های کابل با لباس زرهی ظاهر شد و واکنش‌های بسیاری را برانگیخت.

کبرا پس از خروج از افغانستان در فرانسه مستقر شد. دولت فرانسه به او یک بورس تحصیلی در دانشگاه پانتئون سوربن داد و وزارت فرهنگ فرانسه نیزعنوان «شوالیه هنر و ادب» فرانسه (Chevalier de l'Ordre des Arts et des Lettres) را در سال٢٠۱۶ به او اهدا کرد. هم اکنون کار های نقاشی او در نمایشگاه "ایریک موشه" در پاریس به نمایش گذاشته شده است. کبرا خادمی در روزنامه لوموند در لست ۱۲ آرتیست یا هنرمند سال معرفی شده است. با کبرا در این گالری قرار ملاقات داشتم. 

کبرا در حال توضیح کار های هنری اش در نمایشگاه "ایریک موشه" در پاریس. عکس: مهاجرنیوز
کبرا در حال توضیح کار های هنری اش در نمایشگاه "ایریک موشه" در پاریس. عکس: مهاجرنیوز


مهاجرنیوز: از اینجا آغاز کنیم که هنر پرفورمنس چیست؟

کبرا خادمی: قبل از اینکه در مورد هنر پرفورمنس بگویم یک چیز را یاد آور می شوم، این که من خود را به عنوان هنرمند مولتی دیسپلینری یا چند رشته ای معرفی می کنم، زیرا با میدیوم های متفاوت سرو کار دارم. اما بیشتر مرا با اجرای پرفورمنس هایم می‌شناسند. هنر پرفورمنس، هنر اجرای نمایش در حضور عام است. این نمایش می تواند بدیهه و یا برنامه ریزی شده باشد. اجرا های هنر پرفورمنس در بخش های متفاوت صورت می گیرد. من اجراهای پرفورمنس را به گونه زنده و در فضاهای متفاوت انجام می‌دهم. اما این را باید بگویم که کارهای من تنها پرفورمنس نیست بلکه نقاشی نیز کار می کنم.

مهاجرنیوز: در مورد پرفورمنسی که در افغانستان اجرا کردید چه نظری دارید؟

کبرا خادمی: در مورد کارم در افغانستان و به ویژه پرفورمنسی که اجرا کردم تقریباً پنج سال پیش به اندازه کافی نوشته شده و در رسانه ها روی آن بحث کردند. ضرور نمی‌دانم تا در این مورد باز هم صحبت کنم.

مهاجرنیوز: کار های تان در کدام کشور ها به نمایش گذاشته شده است؟

کبرا خادمی: نمایش های هنری در کشور های متفاوت داشته ام، مخصوصاً وقتی که به فرانسه آمدم. اینجا آزادی اندیشه وعمل بیشتر است. هنرمند قدر می‌شود تا تحقیر. در کشورهای مانند امریکا، اروپا، استرالیا، برازیل و برخی از کشور های آسیایی نیز نمایشگاه‌ های آثارم برگزار شده است.

مهاجر نیوز: در نمایشگاه کنونی نقاشی های تان در پاریس، استفاده از شعر های مولانا را در تابلو های تان چگونه توجیه می کنید؟

کبرا خادمی: در اول می خواهم به یک نکته اشاره کنم که موضوع تمام کار های من اندام جنسی نیست بلکه بدن زن است. بدن زن آنطوری که هست. استفاده از شعر های مولانا مربوط به روایت های می شود که او به شکل واقعی بیان کرده است. از سویی هم فکر می‌کنم که رابطه نقاشی و شعر با هم نزدیک است و خیلی زیباست تا باهم تنیده شوند. شعر جایگاه مهمی در هنر دارد و من آنرا دوست دارم. گاهی اوقات می‌خوانم و به آن گوش می دهم. وقتی که طرح کار هایم را می‌ریختم شعر های مولانا را از دفتر چهارم مثنوی یافتم. در این اثر، مولانا استفاده های خیلی هوشیارانه از وصف اندام های جنسی کرده است. مثلا در یکی از نقاشی های "کتاب دو ورقی" روی باسن زن با رنگ طلا شعر "سوراخ دعای" مولانا را نوشته ام که با نقاشی همخوانی دارد.

گفت شخصی خوب ورد آورده‌ای

لیک سوراخ دعا گم کرده‌ای

برای من وضاحت و سادگی در کارم خیلی مهم است. من در کار هایم، مسایل را آنطوری که هستند نشان می دهم. هرچند دین، قوانین، عادات و رسوم جامعه پوشش را بر بدن انسان ها دیکته کرده اند اما در هنر این محدودیت ها نیست و من به عنوان یک هنرمند موضوع بدن را آن طوری که هست به تصویر برگردانده ام. دستم در کار هایم باز است. از سوی دیگر من از قدرت تخیلی برگرفته از واقعیات استفاده می کنم.

مهاجرنیوز: سوژه نقاشی هایتان چیست؟

کبرا خادمی: سوژه نقاشی هایم همانطوریکه کاملاً واضح دیده می‌شود، زن است. کارهایم به نوعی اتو پورتره هستند. من در کارهایم بدن زن را در تصویر می کشم. زیرا خودم یک زن هستم و در بدن یک زن زندگی می‌کنم. از نظر سوژه کاملاً با بدن و هویت زن سر و کار دارم.

مهاجرنیوز: آیا شما یک هنرمند فمینیست هستید؟ یک فیمینست به نظر تان کسیت؟

کبرا خادمی: بلی یک فمینیست هستم. از زمان کودکی فیمینست هستم. اما در دوران کودکی، از واژه فمینیست، از همچون اصطلاح فکری و فلسفی آن آگاهی نداشتم. ساده بگویم از کودکی خلاف جهت آب رفتم و در عمل فمینست بودم. بعد ها فهمیدم که واژه فمینیست یک حرکت سیاسی و اجتماعی بزرگیست. به نظر من فیمینیست بودن از تجربه‌های شخصی بر می آید. من یک انسان استثنایی نبودم و مانند دیگران تجربه های را در زندگی داشته ام. تجربه هایی از کودکی تا نوجوانی و تا حالا. تجربه هایی را داشتم که برگرفته از چالش ها بود تا که یک فیمینیست شدم. یک فیمینست بودم و خواهم بود.

یکی از تابلوهای کبرا خادمی در گالری اریک موشه در پاریس. عکس از مهاجر نیوز
یکی از تابلوهای کبرا خادمی در گالری اریک موشه در پاریس. عکس از مهاجر نیوز


مهاجرنیوز: به عنوان یک هنرمند مهاجر، هنر در تبعید را چگونه بیان می کنید؟

کبرا خادمی: شاید بگویم که دشوار است تا پاسخ دهم. در آن جایگاه نیستم که هنر در تبعید را توضیح دهم. شاید این مسئله را یک کارشناس بهتر پاسخ دهد. اما در تبعید، خلق کار ها و نمایش های هنری ام فعالیت روزمره من هستند. سوژه های من به گذشته ای بر می گردند که تا جایی با آن درگیر هستم و برخی سوژه های کارم از امروز اند. مهاجرت برای من چیزی جدیدی نیست. برای من مهاجرت بخشی از هویتم شده است. در مهاجرت به دنیا آمدم. در مهاجرت بزرگ شدم. از افغانستان سال‌ها دور بودم. در ایران و پاکستان مانند میلیون ها مهاجر دیگر زندگی کردم. می‌خواهم از دوچیز مهم یاد آوری کنم. از دو سوژه، که یکی آن زن است و دیگرش مهاجرت. هر دوی آن تأثیر گذار در کار های من هستند.

مهاجرنیوز: چالش ها و پیامد های مهاجرت برای یک هنرمند چیست؟

کبرا خادمی: چالش ها و پیامد های مهاجرت برای یک هنرمند بستگی به کار و تلاش او دارد. برای من وارد شدن در یک کشور جدید و اصطلاحا در جهان اول و آشنایی با سیستم هنری آن که کاملاً با افغانستان فرق دارد کار آسانی نبود. اینکه من دوازده ساعت را در روز در استدیو کار می کنم نیز آسان نیست. اما برای یک هنرمند، تلاش و پشت کار می تواند او را در یک کشور جدید با سیستم جدید منطبق سازد. در کنار خلاق بودن یک هنرمند، تلاش خیلی مهم است. باز هم می‌گویم که رسیدن من به موفقیت های بیشتر آنهم در فرانسه آسان نبود اما من از جایی آمده ام که حتا زندگی در آنجا آسان نیست.

مهاجرنیوز: شرایط و محدویت ها به خاطر ویروس کرونا چه تاثیری بر کار هایتان گذاشته است؟

کبرا خادمی: بدون شک شرایط و محدویت ها به خاطر ویروس کرونا تأثیرات خود را بالای زندگی هنرمندان و کارهایشان گذاشته است. چندین سفر به خاطر نمایش کارهایم در پلان داشتم که برخی از آن‌ها لغو شدند و برخی از آن ها به تعویق افتادند. حالا باید آمریکا می‌بودم برای یک قرار داد کاری اما آن‌ هم به خاطر شرایط کرونایی لغو شده است. بعضی از نمایشگاه هایی که در سال ٢٠٢٠ در پاریس پلان شده بودند کنسل گردیدند. در ایام قرنطین، من هر روز در حال کار بودم. با وجودیکه از فضای اجتماعی دور شدم اما بیشتر وقت را در ستدیوی هنری ام گذراندم. هروز صبح داخل ستدیو می آیم و تا شب در آنجا کار می کنم. در واقع، خانه من ستدیوی کار من است. به اصطلاح هنرمندی که ساعت ها کار می کند و از کارش لذت می ببرد.

مهاجرنیوز: و پرسش آخر، اگر هنرمند نبودید چه رشته ای را انتخاب می کردید؟

کبرا خادمی: باز هم هنرمند می شدم. همیشه برای من از کودکی معلوم بود که راه هنر را خواهم گرفت. فعالیت های هنری ام البته از خانواده شروع شد و همچنان هنگامی که وارد مکتب شدم. هنر نقاشی را بلد بودم و قدرت تخیلم را در نقاشی ها ابراز می کردم. همیشه تقدیر می شدم. از همان آوان کودکی گرایش به هنر داشتم و به جز هنر به چیزی دیگری فکر نکرده ام. من در تمام زندگی ام هنرمند بودم.

 

در همین زمینه