رودخانه مرزی ماریتسا (ایوروس) که بین یونان و ترکیه قرار دارد./عکس: دویچه وله
رودخانه مرزی ماریتسا (ایوروس) که بین یونان و ترکیه قرار دارد./عکس: دویچه وله

در حالی که روابط بین یونان و ترکیه پرتنش است، آتن حضور نظامی اش را در امتداد مرزهای مشترک تقویت کرده است. این منطقه در یک مناقشه جئوپولیتیک گسترده تر بین یونان و ترکیه به کانون بحران تبدیل شده است.

تناسیس کامیلاریس ماهیگیر است و مناطق اطراف دلتای ماریتسا (ایوروس) را به خوبی می شناسد. رودخانه ایورویس که ترکیه و یونان را از یکدیگر جدا می کند و به بخش شمالی بحیره اژه در آن سرازیر می شود، در این جا قرار دارد. دلتای ایوروس که سطح آن ۲۰۰ کیلومتر مربع مساحت دارد، محل زندگی گیاهان و حیوانات محلی است. 

اما کنترول مرز یونان با ترکیه در این منطقه که از کانال های آب، جویبارها و تالاب ها تشکیل شده، کار آسانی نیست. به این خاطر وزارت دفاع ملی یونان به ماهیگیران محلی روی آورده و از آن ها درخواست کمک کرده است. حالا ماهیگیران «در عمل» به اعضای گارد ملی تبدیل شده اند و برای شرکت در گزمه های مرزی تجهیزات لازم را دریافت می کنند. اما کامیلاریس و همکارانش می گویند که به عهده گرفتن نقش گزمه مرزی در اوضاع فعلی برای آن ها بیش از حد خطرناک است. 

حملات از سوی سربازان ترکیه؟ 

از چند سال پیش بدین سو بین ماموران گزمه مرزی کشور ترکیه و ماهیگیران یونانی در فواصل منظم منازعاتی رخ می دهد. کامیلاریس گفت: «آن ها ما را در قلمرو یونان تهدید می کنند. من در رودخانه بودم و می خواستم جال ماهیگیری ام را در آب بیاندازم که سربازان ترکیه از طرف دیگر ساحل به من نزدیک شدند. سلاح های شان را به سوی من نشانه گرفتند و گفتند: این جا ترکیه است. اما من دست کم ۱۰۰متر از مرز دور بودم». 




واسیلیس ویتساس، (یک ماهیگیر دیگر یونانی) گفت که یکی از همکارانشان بازداشت شده و نیروهای اردوی ترکیه قایقش را توقیف کرده اند. او گفت: «این کار برای ترک ها به یک تجارت تبدیل شده است. ماهیگیران بازداشت شده باید برای خلاصی از زندان ۵ هزار یورو بپردازند، در غیراین صورت باید شش ماه را در زندان بگذرانند. یکی از همکاران ما مجبور شد برای بازپس گیری قایقش ۴ هزار یوروی دیگر هم بپردازد». ویتساس گفت که هیچ کس راجع به این موارد صحبت نمی کند و حتی رسانه ها هم خبری دراین باره نشر نمی کنند.  

کامیلاریس گفت: «همه چیز از زمان کودتای نافرجام در ترکیه شروع شد» و قبلا مشکلی وجود نداشت: «همه چیز خوب بود. ترک ها برای ماهیگیری به این جا می آمدند، ما هم این جا به ماهیگیری مشغول بودیم و حتی با یکدیگر گپ می زدیم. ما با مردم در آن طرف مرز مشکلی نداریم، حتی سربازان نیز به ما سلام می کردند». به هرحال تنش های داخلی در ترکیه باعث وخامت اوضاع در امتداد رودخانه مرزی ماریتسا (ایوروس) شده است. 

«ما چشمان و گوش های اردو هستیم»

ماهیگیران احساس می کنند که حکومت یونان آن ها را تنها گذاشته است. واسیلیس ویتساس گفت، سربازان ترکیه فقط زمانی دست از سر او و همکارانش برمی دارند که پولیس و سربازان یونان آن ها را همراهی کنند. اما به گفته کامیلاریس این کافی نیست: «ما ماهیگیران چشمان و گوش های اردو و پولیس هستیم و هر کاری از دستمان برمی آید برای یونانی نگه داشتن این رودخانه انجام می دهیم». حالا این ماهیگیران هستند که از آتن خواهان کمک شده اند. 

کوریاس میتسوتاکیس، نخست وزیر یونان وعده داده بود که در صورت پیروزی در انتخابات، اوضاع امنیتی را در کشور بهبود بخشد. حکومت او در نظر داشت، شمار مهاجرانی را که از طریق مرز مشترک این کشور با ترکیه به این جا می آیند، کاهش دهد. 
پولیس و سربازان یونان از ماه دسمبر سعی می کنند «با مسدود کردن» مرز، مانع آمدن شمار بیشتری از مهاجران را گردند. آتن ادعا می کند که از چندین ماه پیش بدین سو تعداد پناهجویانی که با استفاده از این مرز خود را به یونان می رسانند، افزایش یافته است. حالا ۴۰۰ مامور گزمه دیگر در این منطقه به کار گماشته خواهند شد. 

میتسوتاکیس می گوید که مساله مهاجرت باعث شده که کشورش واکنش نظامی نشان دهد. اما مهاجران از اوائل سال های ۱۹۹۰ برای آمدن به یونان از این مرز استفاده می کنند و به گفته ماهیگیران دراین منطقه، شمار مهاجرانی که از رودخانه ماریتسا (ایوروس) عبور می کنند، در حال کاهش است. 



روابط سرد بین آتن و انقره 

یونان حضور مرزی اش را در این منطقه در حالی تقویت می کند که روابط این کشور با انقره تا به حال اینقدر سرد نبوده است. درگیری ها برسر دسترسی به ذخایر گازهای طبیعی و فعالیت های یک طرفه ترکیه در لیبیا باعث شده که اوضاع بدتر شود و در امتداد مرز یونان با ترکیه لحظات پرتنشی ایجاد شده است. هواپیماهای جنگی ترکیه در فواصل منظم فضای هوایی یونان را اشغال می کنند و این مساله به اختلافات بین دو کشور دامن می زند. 

به تاریخ ۱۵ جولای سال ۲۰۱۶، شبی که تلاش برای کودتا در ترکیه ناکام ماند، هشت تن از نیروهای اردوی ترکیه به یونان فرار کرده و خواهان پناهندگی شدند. رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه خواهان استرداد آن ها از حکومت یونان شد.  اما محکمه عالی یونان این خواسته را رد کرد و گفت که هیچ کس نمی تواند به این هشت تن اطمینان بدهد که محاکمه آن ها در ترکیه منصفانه خواهد بود. 

در ماه فبروری سال ۲۰۱۸ نیز تنش جدیدی در روابط یونان و ترکیه ایجاد شد. در آن زمان دو سرباز یونانی در منطقه مرزی توسط نیروهای ترکیه بازداشت شدند.  این دو مرد که در حال گزمه زدن بودند، پس از این که به طور تصادفی در خاک ترکیه قدم گذاشتند، توقیف شدند. آن ها به اتهام جاسوسی بیش از پنج ماه را در زندان گذراندند. در آن زمان ترکیه به صراحت گفت که حاضر به تبادل زندانیان است و می تواند سربازان یونانی را با هشت مامور نظامی ترکیه که به یونان پناه برده بودند، مبادله کند. 

در این میان، بسیاری در یونان نگران وخامت بیشتر اوضاع و درگیری نظامی هستند. سوتیریس سربوس، پروفیسور روابط بین المللی در دانشگاه تریس گفت که این مساله به اردوغان، رئیس جمهور ترکیه بستگی دارد. او گفت: «اگر انقره به این نتیجه برسد که  وخامت بیشتر اوضاع منفعتی برایش دارد، امکان جنگ وجود دارد. از زمانی که ترکیه حملاتش را در سوریه آغاز کرده، اعتماد به نفس اردوغان بسیار افزایش یافته است». 
سربوس گفت، تا زمانی که سیاستمداران اروپایی در مورد برخورد با اردوغان سیاست مشترکی را در پیش نگیرند، رئیس جمهور ترکیه به بازی های جئوپولیتیکش ادامه خواهد داد. او گفت، اروپایی ها بالاخره باید متوجه شوند که «در جامعه ترکیه مشکلات و اختلافات زیادی وجود دارد. اما گرایش های ملی گرایانه باعث می شود که مردم این کشور و اردوی آن بایکدیگر یک صدا شوند». 

                          DWF Schmitz

سربوس فکر می کند که سیاستمداران اروپایی تا به حال نتوانسته اند، (در قبال ترکیه) موضع مشترکی داشته باشند و تنش ها بین آتن و انقره به این خاطر ایجاد شده است: «اروپا باید براساس اولویت های جئوپولیتیک تصمیم بگیرد و ترکیه باید در این پروسه ادغام شود. باید راه حل هایی پیدا شود که براساس احترام متقابل پایه گذاری شده و به نفع هر دوطرف باشند. یونان باید نقش کلیدی در این پروسه داشته باشد و در روابط اتحادیه اروپا با ترکیه فصل جدیدی باز شود».  

با این وجود، منازعات داخلی اتحادیه اروپا که به خاطر دفاع از منافع ملی ایجاد شده، باعث می شود که سیاستمداران نتوانند در قبال ترکیه موضع مشترکی داشته باشند. سربوس در ادامه گفت: «اردوغان پیدا کردن یک راه حل دو طرفه را ترجیح می دهد. اما اروپا باید دستور کار را تعیین کند، نه ترکیه».