جهان‌زیب در مرکز پذیرایی از پناهجویان در کابل/ عکس از کلیر دوبویزر

جهان زیب در مرکز پذیرایی از پناهجویان/ عکس از کلیر دبویزر

«این‌جا چه کنیم؟» ١/۴

افغان‌های اخراج شده از اروپا و رویاهای بربادرفته

حفیظ الله، شکیب، ولی، ضمیر، عزیز گل و... بعد از چندین سال تلاش برای پناهندگی از اروپا اخراج و به کابل برگردانده شدند. چه بر سر آنان خواهد آمد؟

کلیر دبویزر
توسط نشر شده به : 06/02/2018 آخرین تغییرات : 15/02/2018
در سال ٢٠١٦، مهاجرین افغان دومین گروه پناهجویان در اروپا را بعد از پناهجویان سوری تشکیل می‌دادند. در ماه اکتبر همین سال، اتحادیه اروپا و افغانستان توافقی را به امضا رساندند تا برگرداندن افغان‌های پناهجویی را که درخواست پناهندگی شان رد شده است به افغانستان ساده‌تر سازند. از آن هنگام، چندین کشور اروپایی در بدل کمک‌های مالی به دولت افغانستان، اخراج و برگرداندن افغان‌ها به کشورشان را آغاز کرده و یا دوباره از سر گرفته‌اند.
جهان‌زیب، شکیب و سایر همراهان‌شان در برگشت به افغانستان
«این‌جا چه کنیم؟»
جهان‌زیب، شکیب و سایر همراهان‌شان در برگشت به افغانستان

هواپیمایی لحظاتی پیش در فرودگاه بین‌المللی کابل فرود آمد. در روشنایی لطیف بامدادی، گروه‌های کوچکی از مردان ملبس با پیراهن‌تنبان سنتی آسیای جنوبی و خانواده‌ها، منتظر نزدیکان خود هستند. در میان مسافران، ٦ افغان اخراج‌شده از ناروی آخرین کسانی هستند که از ترمینال بیرون می‌آیند. آنان که کمابیش بیست ساله به نظر می‌رسند، هر یک فقط یک بکس پشتی یا دستی با خود دارند.

ناروی با وزارت مهاجرین و عودت‌کنندگان افغانستان همکاری نمی‌کند. باهمکاری یک دفتر وکالت در کابل، اوسلو برای اخراج مهاجرین، از شیوه مخصوص این کشور کار می‌گیرد. یکی از وکیلان مدافع در فرودگاه حضور دارد تا از شش مهاجر اخراج‌شده پذیرایی کند. او حاضر نیست هویتش را افشا کند، اما می‌پذیرد که او را هنگام بدرقه هر شش مهاجر تا هوتلی در طبقه آخر یک فروشگاه در مرکز پایتخت همراهی کنیم. مهاجرینی که علاقمند باشند می‌توانند تا دو هفته در این هوتل باقی بمانند. وکیل مدافع می‌گوید: «اتاق، غذا، اینترنت و تمامی این چیزها برای دو هفته رایگان است.» قرار است مقام‌های ناروی مبلغ نقد معادل به ١٣٠٠ یورو را به هر یک از مهاجرین اخراج‌شده بپردازند و مصرف کرایه موتر یا هواپیمای مهاجرینی را هم که علاقمند هستند به ولایات خود برگردند به دوش بگیرند.

جهان‌زیب نمی‌داند کجا خواهد رفت. این اولین‌بار است که به افغانستان پا می‌گذارد. او مانند نزدیک به ٣ میلیون افغان مهاجر دیگر، در پاکستان بزرگ شده و خانواده‌اش در پشاور زندگی می‌کند. این مرد جوان، که به گفته خودش دو سال را در ناروی سپری کرده، می‌گوید: «پدرو مادرم هنوز هم فکر می‌کنند من در ناروی هستم.» تنها چیزی که اکنون برای او باقی مانده، احساس ناکامی و قرض‌هایی است که باید بپردازد: «اگر بروم پاکستان، کسانی که به من پول قرض داده بودند پول خود را خواهند خواست. برای رفتن به اروپا ١٠ هزار دالر قرض کرده بودم و حالا توان پرداختن آن را ندارم. پولی که ناروی به ما می‌دهد برای پرداختن قرض من کافی نیست.»

Afghan security forces stand guard near site of two blasts in Kabul

شکیب، رفیق جهان‌زیب، هم کابل را بهتر از او نمی‌شناسد. این مرد جوان ١٩ ساله که تی‌شرت سفید و پتلون کاوبای چسپ به تن دارد، در ایران زاده شده است. او از ترکیه، بلغاریا، اتریش، آلمان و سویدن عبور کرده تا به ناروی برسد. او قصه می‌کند: «بعد از یک سال و چهار ماه اقامت، ناروی درخواست پناهندگی‌ام را رد کرد، پس من هم رفتم آلمان. آن‌جا هم شش ماه ماندم اما چون در ناروی اثر انگشتم را گرفته بودند، مرا دوباره به آن‌جا فرستادند. مدت یک ماه در ناروی در یک مرکز زندانی بودم تا امروز که مرا اخراج کردند.» سپس با لبخندی حاکی از ناراحتی می‌گوید که از بودن در افغانستان می‌ترسد، و خشمگینانه می‌افزاید: «ما این‌جا چه کنیم؟ دو سه سال را در  اروپا گذراندیم، مکتب رفتیم و زبان یاد گرفتیم. من به زبان های نارویژی، هالندی و انگلیسی صحبت می‌کنم، در حالی که این‌جا جز جنگ و بمباران چیز دیگری وجود ندارد!»  

با افزایش موج پناهجویان از سال ٢٠١٥، کشورهای اتحادیه اروپا تصمیم گرفتند سیاست‌های خود در برابر افغان‌ها را سخت‌تر کنند. به گفته سازمان عفو بین المللی یا Amnesty International طی سال های ٢٠١٥ و ٢٠١٦ شمار افغان‌های اخراج‌شده به سه برابر افزایش یافته و از ٣٢٩٠ به ٩٤٦٠ نفر می‌رسید. در ماه اکتبر اتحادیه اروپا و افغانستان قرار‌دادی را امضا کردند تا بازگرداندن افغان‌ها به کشورشان را ساده سازند. این قرارداد پیشبینی می‌کند که حدود ٨٠ هزار افغان که درخواست پناهندگی‌شان رد شده از اروپا اخراج خواهند شد. در مقابل، دولت افغانستان تا سال ٢٠٢٠ مبلغ ٥ میلیارد یورو را به عنوان کمک از اتحادیه اروپا دریافت خواهد کرد. کشورهای عضو اتحادیه معتقدند که «شهرهای بزرگ کشور از جمله کابل نسبتاً امن هستند.» در همین زمینه فرانز مایکل سکولد ملبین، نماینده پیشین اتحادیه اروپا در افغانستان، می‌گوید: «ما در عصر و جهانی زندگی می‌کنیم که مقوله امنیت مفهوم کاملاً نسبی دارد. امروز، شما می‌توانید به همان اندازه در کابل بد‌شانس باشید که در نیس، بارسلون، لندن و یا هم در پاریس.»

با این حال، شمار قربانیان غیرنظامی در افغانستان در سال ٢٠١٦ به رقم رکورد ١١٤٠٠ کشته و زخمی افزایش یافته و در سال ٢٠١٧ هم برابر با سال قبلی بوده است. به گفته سازمان ملل متحد، کابل یکی از خطرناک‌ترین شهرهای افغانستان برای غیرنظامیان شمرده می‌شود. روز ٣١ می ٢٠١٧، یک حمله انفجاری با یک لاری بیش از ١٥٠ کشته و صدها زخمی در قلب منطقه دیپلماتیک کابل بر جای گذاشت. سازمان عفو بین‌المللی در گزارشی در ماه اکتبر همین سال زیر نام «برگشت اجباری به سوی خطر» درخواست کرد که سیاست بازگرداندن افغانها به کشور‌شان به حال تعلیق درآید.

در کابل، جهان‌زیب، شکیب و همراهان بدشانس آن‌ها در رستوران هوتلی که دو ساعت پیش به آن انتقال یافته‌اند، پشت میز نشسته‌اند و چای صبح می‌خورند. آن‌ها تنها به یک چیز فکر می‌کنند و آن سفر دوباره به اروپا است. شکیب می‌گوید: «با پولی که از ناروی خواهیم گرفت، اول همه ما ایران می‌رویم، بعدتر به ترکیه و سپس به اروپا خواهیم رفت.» بقیه هم یک‌صدا می‌گویند: «شاید برویم ایتالیا یا فرانسه.»  یا هر جای دیگر، به جز افغانستان.


بخش های قبلی را ببینید :
صفحه نخست/دیدگاه
صاحب امتیاز
متن و عکس‌ها از کلیر دبویزر
هیئت تحریر: ماری والا، اماره مخول