د نړیوالو اړیکو لپاره د فرانسې انستیټیوټ/ کریدیټ:رحیمه نوری
د نړیوالو اړیکو لپاره د فرانسې انستیټیوټ/ کریدیټ:رحیمه نوری

د فرانسې د نړیوالو اړیکو انسټیټیوت د سه شنبې په ورځ ټولنیزو چارو کې د کډوالو او پناه غوښتونکو د ګډون په اړه یوه داسې غونډه جوړه کړه چې ۲۳ سازمانونو پکې برخه اخیستلې وه.

د فرانسې د نړیوالو اړیکو انسټیټیوت  (IFRI)په فرانسه کې د نړیوالو مسئولو د څېړلو مرکز دی. یاد مرکز د سه شنبې په ورځ د (نومبر ۲۶مه) په دولتي او تولنیزو چارو کې د کډوالو او پناه غوښتونکو د ګډون په اړه یو ګرد مېز جوړ کړی و چې د ۲۳ سازمانونو استازو پکې ګډون درلود. 

غونډه کې لومړی پر داسې پوښتنو بحث وشو، لکه: څنګه باید د تازه رسېدونکو کډوالو اړتیاوې په پام کې ونیسو؟ د ادغام کوم پروګرامونه د کډوالو لپاره ګټه وړ دي؟ 

د پروګرام کوربه سوفي بیلونګ د غونډې په پیل کې وویل: «ډېری وختونه تازه رسېدونکي کډوال د ادغام پروګرامونو څخه راضي نه دي ځکه دوی فکر کوي چې په دغو برنامو کې یې غوښتنو او اړتیاوو ته پام نه کېږي.»

د دغه تحلیل په اړه ځینې کډوال خپل د ادغام پروګرامونه په غونډه کي شریک کړل.

عثمان روتي د کډوالو زده کوونکو ټولنې استازي د خپل د زدکړې په اړه وویل: «کله چې زه فرانسې ته راغلم و مې غوښتل چې خپلې زدکړې بیا پیل کړم. ما خپله دوسیه ځینو پوهنتونونو ته ولېږله. دوسیه مې پاریس ۲ پوهنتون کې ومنل شوه او ما خپله زدکړه پیل کړه.» 

د هغه په وینا د فرانسې په پوهنتونونو کې لار موندل اسان دي خو په فرانسوي پوهېدل او په فرانسوي ژبه لیکل ډېر مشکل دي. 

د ستونزو سربېره نوموړي بالاخره خپلې زدکړې پای ته ورسولې او ورپسې وروسته د ۷ نورو کسانو سره یو ځای یو سازمان جوړ کړ. ښاغلي عثمان د خپل سازمان په اړه وایي: «زه غواړم چې له نورو زده کونکو سره مرسته وکړم، موږ په ټوله فرانسه کې ۲۷۳ فرانسوي زده کونکي لرو چي د کډوالو زده کونکو سره مرسته کوي.»

بله خبره دا چې معمولاْ د کډوالو د زدکړې کچه له فرانسویانو سره برابره نه ده، نو ځکه دوی فرانسه کې په اسانه توګه کار نه شي موندلی. خو عثمان وایي چې:« موږ له ځینو شرکتونو سره اړیکې لرو چې په هره برخه کې د کډوالو لپاره د کار وړاندیزونه لري.»

په دې غونډه کې د فرانس تغ ازیل، هاپيتا هومنیزم، کوالیا، جي ار اېس، سینګا، یو این ایچ سی آر، اکشن امپلوا ریفوجي، فوندیشن دې فرانس او ځینو نورو سازمانونو او ټولنو ګډون کړی و. 

د فرانسې د نړیوالو اړیکو انسټیټیوت

غونډه کې دغه راز د اوسېدو ځای او کار موندلو، د ژبې او کاري زدکړو، د فرانسې فرهنګ پیژندنه او فرهنګي حقونو پر سر بحثونه وشول. 

د کاوسون سازمان استازي کونستانت ارچايي چې فرانسویانو ته د روسي ژبې درس ورکوي وویل:«زه د خپلې ژبې د درس ورکولو په مرسته غواړم چې په فرانسوۍ ټولنه کې ادغام شم.» نوموړي د فرانس تغ دزیل ادارې څخه غوښتنه وکړه چې کډوالو ته د پناه غوښتنې پروسې په پیل کې د زدکړې زمینه برابره کړي. 

بل پلو د اکشن امپلوا ریفوجي استازي فرهاد صدیقي وویل چې هر کډوال له خپل هیواد څخه د ځینو ظرفتونو سره راځي خو د فرانسوي ژبه نه پوهېدل د هغوی د پرمختګ مخه نیسي. هغه زیاته کړه: «ما له ملکي او نړیوالو سازمانونو سره کار کړی، انګلیسي ژبه مې زده ده. خو دلته زما ټول ظرفیتونه هېڅ دي.» ښاغلي صدیقي په دې اند دی چې د افغانستان امنیتي ستونزې فرانسوۍ ټولنه کې د کډوالو د ادغام مخنیوی کوي. «کله چې یو چا ته ووایو چې زه د افغانستان څخه یم نو هغه ځان لرې کوي او داسې چلند کوي چې ښایي ټول کډوال ځان وژونکي وي.»

نوموړي دغه راز زیاته کړه چې ډېری کډوال د خپلو حقونو په اړه په څه نه پوهېږي او د پناه غوښتنې پروسې په هکله معلومات نه لري.


* که تاسې غواړئ عربي، فارسي، روسي او ترکي ژبې زده کړئ دې لېنک کې نور معلومات تر لاسه کولی شئ. 

 

نورې ليکنې