وکيلان د چمتووالي مشوره ورکوي
وکيلان د چمتووالي مشوره ورکوي

حقوق پوهان وړانديز کوي چي پناه غوښتونکي بايد خپلې لومړۍ مرکې ته ښه چمتو والی ونيسي تر څو په لومړۍ فيصله کي لا قبولي تر لاسه کړي او نه دا چي مرافعې ته اړتيا پيدا شي.

که تاسو د پناه غوښتنه کول غواړئ نو په دې تړاو ستاسو لومړۍ مرکه ډېره مهمه او پرېکړنده ده. د دغې لومړۍ مرکې په ترڅ کي ستاسو د پناه غوښتنې په تړاو د قبولي او يا ردېدنې فيصله کېدلای سي. دغه مرکه ښايي ستاسو د ژوند هغه تر ټولو مهمه مکالمه وي. له همدې کبله د پناه غوښتنې د قوانينو کارپوهان وايي چي پناه غوښتونکي بايد دغې مرکې ته په ډېر دقت سره چمتو والی ونيسي.

 د وکيلانو او حقوق پوهانو په وينا که يو پناه غوښتونکی خپلې لومړۍ مرکې ته ښه چمتو والی ولري نو ښايي په لومړي ځل د قبولېدو ښه چانس ولري. حقوق پوهان وړانديز کوي چي پناه غوښتونکي بايد خپلې لومړۍ مرکې ته ښه چمتو والی ونيسي تر څو په لومړۍ فيصله کي لا قبولي تر لاسه کړي او نه دا چې مرافعې ته اړتيا پيدا سي.

 د غوراوي د مرکې له پاره چمتو والی

 د ريفوکوم (RefuComm) په نوم سازمان په يونان کي د پناه غوښتونکو له پاره ډېر مفيد معلومات او ادرسونه لري. دغه سازمان پناه غوښتونکو ته د پناه غوښتنې پروسه ګام په ګام تشريح کوي.

 په لومړي سر کي تاسو د اړوند هيواد د پناه غوښتنې له پاره مسؤلې ادارې له چارواکو څخه د يو ليک يا تېلېفون له لاري خبرول کيږی چي ستاسو لومړۍ مرکې ته ورځ او نېټه ټاکل شوې ده. تاسو ته په دې ترڅ کي ويل کيږي چي په د دغې مرکې له لاري به بيا فيصله کيږي چي ستاسو پناه غوښتنه مثبت او که منفي جواب تر لاسه کوي. خو ښايي تاسو ته د لومړۍ مرکې له پاره زيات انتظار وکول وغواړي ولې چې د پناه غوښتونکو شمېر زيات دی.

 د ريفوکوم سازمان وايي چي په يونان کي له ځینو پناه غوښتونکو څخه د لومړۍ مرکې په ترڅ کي غوښتل شوي چي هغوی يو ليکل شوی خپل دريځ هم مرکې ته وروړي. دا په داسي حال کې چي يوناني چارواکو د دې غوښتنه نه وي کړې. له همدې کبله ځان پوه او خبر کړئ چي ايا تاسو د خپلې پناغوښتنې د استدلال له پاره ليکل شوي خپل دريځ او دلايلو ته او يا مخکنۍ ډکي شوي فورمې ته خو به اړتيا نه لرئ.

 که تاسو يوه مېرمنه ياست او غواړئ چي يوه مېرمنه د مرکې پر وخت ستاسو ژباړونکې واوسي نو تاسو د دې غوښتنه کولای شئ او د دا ډول ښځينه ژباړونکي له خوا ژباړه ستاسو حق دی. په همدې توګه که يو نارينه ښه دليل ولري او غواړي چي يوازې يو نارينه يې ژباړه وکړي نو د دې حق لري.

 د ژباړونکي درلودلو حق

 تاسو بايد مرکه په خپله مورنۍ ژبه وکړئ. که تاسو په يوه بله ژبه حتی پوهېږئ خو باندي ډاډه نه ياست نو غوره ده چي په خپله مورنۍ ژبه مرکه ورکړئ. له دې کبله تاسو بايد د دې غوښتنه وکړئ چي اړونده چارواکي د مرکې له پاره تاسو ته داسې ژباړونکی برابر کړي چي ستاسو له مورنۍ ژبي څخه ژباړه کولای شي.

 تاسو کولای شئ چي خپل د اعتبار او اعتماد کوم کس و مرکې ته د ځان سره بوزئ. خو د دې له پاره تاسو بايد له اړونده چارواکو څخه هومره وختي چي امکان يې وي د دې پوښتنه وکړئ چي ايا د بل کس د ځان سره بېولو اجازه لرئ که نه.

 ستاسو څخه کومي پوښتني کيږي؟

 ستاسو په مرکه کي به ستاسو څخه وپوښتل شي چي ستاسو شاليد څه دی او دا چي ستاسو په هيواد کي څه شی د دې لامل شو چي تاسو تېښتي ته اړ سواست. ستاسو څخه به دا پوښتنه وشي چي ايا تاسو هڅه وکړه چي په خپل هيواد کي خپل موقعيت يعني ځای بدل کړئ، او که مو دا کار کړی وي نو درڅخه پوښتل کيږي چي بيا څه وشول او دا چي تاسو ولي نه شئ کولای چي بېرته خپل هيواد ته ستون شئ.

 کوښښ وکړئ چي خپل ځان د هغو سوالونو جوابولو ته هم چمتو کړئ چي ښايي ستاسو له پاره دردوونکي وي.

 دا ستاسو وظيفه ده چي تاسو خپلې ادعاوي ثابتې کړئ. معنی تاسو بايد هغه حقايق په تفصيل سره وواياست چي ستاسو سره څه وشول. که امکان ولري نو تاسو بايد داسي شواهد وړاندي کړئ چي ستاسو د ادعاؤ پخلی کوي. دغه شواهد بېل اسناد، انځورونه يا نور څيزونه کېدلای شي چي ثابته کړي چي تاسو نړيوالې ساتنې او پناه ته اړتيا لرئ او دا چي ستاسو د کورنۍ نژدې غړي څوک دي. کوښښ وکړئ چي د دغو اسنادو فوټوکاپي تر مخه لا واخلئ او يا کولای شئ چي پر خپل ځيرک تېلېفون د دغو اسنادو انځورونه ولرئ.

 ستاسو څخه مرکه اخيستونکی چارواکی ستاسو مرکه او دلايل ثبتوي او په ځانګړې توګه ستاسو پر «انفرادي» قضيه بيا فيصله کوي چي ايا تاسو د نړيوالې ساتنې يا پناه مستحق ياست که نه. کوښښ وکړئ چي دقيق واوسئ او هر هغه معلومات چي مربوط وي وړاندي کړئ.

 د اعتبار وړ دلايل او ارزونه

 چمتو والی ونيسئ چي خپل داستان په تسلسل سره بيان کړئ او هومره چي ممکن وي جزيات بيان کړئ. خپل ټول داستان بيان کړئ او داسې مه کوئ چي صرف هغې برخي چي ستاسو په فکر مهمي وي بيان کړئ او نور پرېږدئ. ښايي دا مرسته وکړي چي تاسو مخکي له مخکي لا د خپلې کورنۍ د غړو نومونه او د هغوی عمرونه د ځان سره وليکئ.

 که تاسو د خپلې ادعا د سپيناوي او اثبات له پاره کوم اسناد او ثبوتونه لرئ نو هغه د مرکې پر وخت وړاندي کړئ. د ريفوکوم په وينا د ثبوت په توګه وړاندي کېدونکي اسناد ليکونه، انځورونه، ديجيتل، انځوريز مواد، فيزيکي څيزونه لکه ټپونه زخمونه او په همدې راز آوډيو يا ويډيويي ثبت شوي مواد کيدلای شي.

 ښه دا ده چي تاسو مرکې ته ليکل شوي ياداښتونه يا نوټونه نه يوسئ ولې چې دا ښايي داسي تاثر پيدا کړي چې تاسو جوړ شوی يا اختراع شوی داستان بيانوئ. دا هم ستاسو سره مرسته کولای شي چي تاسو ليکل شوي د مهمو خبرو يادښتونه د ځان سره مرکې ته يوسئ. دا ډول نوټونه يا ياداښتونه ستاسو سره کومک کولای شي چي ستاسو مهمي خبري له ياد څخه نه ووځي.

 دا چي ستاسو خبري څومره د اعتبار وړ دي له دې څخه هم ارزول کېدلای شي چې ستاسو د کورنۍ نورو غړو په دې تړاو څه ډول معلومات او تفصيلات بيان کړي دي. که د يوې کورنۍ غړي د يوې پيښي په تړاو بېل او متفاوت يا ضد و نقيض معلومات وړاندي کړي نو دغه کار د هغوی د داستان ريښتونوالی تر پوښتنې لاندي راولي. کوم معلومات چي تاسو د مرکې پر وخت وړاندي کوئ نو هغه معلومات يا داستان بايد د اعتبار وړ او ممکن وي. داسې بايد نه وي چې تاسو داسې څيزونه بيان کړئ چي هغه له عقل يا امکان څخه ليري وي.

 هيڅ داسې معلومات په خپل داستان کې مه بيانوئ چي په بشپړه توګه رشتيا نه وي. د بېلګي په توګه که ستاسو جزئيات لکه د نېټي معلومات نه وي په ياد نو له ځان څخه اټکل مه کوئ او فرضي معلومات مه وړاندي کوئ.

 د پناه ډولونه

 د ريفوکوم سازمان د اروپايي قوانينو له مخې د پناه د قبولۍ درې ډولونه يا اقسام يادوي: د لومړۍ درجې قبولي يا سياسي پناه، د دويمي درجې قبولي او پر بشري دلايلو ولاړه اقامه. د يادو هر قسم قبولۍ له پاره بېل شرايط شته چي د ريفوکوم پر وېبپاڼه لوستل کېدلای شي. دغه يې لينک دی.

د معلوماتو محرموالی

 هر هغه څه چي تاسو يې په خپله مرکه کې بيانوئ هغه محرم معلومات دي. د پناه غوښتنې پر وخت ستاسو معرفي کېدو څخه نيولې بيا په ټولو مرحلو کي ستاسو له خوا وړاندي شوي معلومات محرم ساتل کيږي. دغه معلومات ستاسو د هيواد د چارواکو يا بل کوم کس يا سازمان سره نه شريک کيږي.

 تاسو بايد د مرکې پر وخت ځان تر فشار لاندي نه راولئ او په حوصله خپل داستان بيان کړئ او عجله مه کوئ. هومره وخت چي تاسو ورته اړتيا لرئ هغه واخلئ. که تاسو ناروغ ياست نو بيا کولای سئ په بله ورځ خپلې مرکې ته ادامه ورکړئ.

 د مرکې پر وخت مطرح شوي پوښتنې او ستاسو جوابونه ثبتيږي او ليکل کيږي. ليکل شوې بڼه يې بېرته تاسو ته ستاسو په ژبه لوستل کيږي او تاسو کولای شئ چي د دغې مرکې يوه کاپي په سمدلاسه توګه او يا ستاسو د پناه غوښتنې په تړاو تر فيصلې تر مخه وغواړئ.

 د پناه غوښتنې متخصص وکيل څنګه موندلای شئ؟

 د اروپا د نورو هيوادونو په شمول په يونان او هسپانيه کي هم تاسو په وړيا توګه د قانوني مشورې تر لاسه کولو حق لرئ. درته سپارښتنه کيږي چي تاسو بايد د خپلې مرکې څخه تر مخه يو وکيل ته مراجعه وکړئ. تاسو له ځايي چارواکو او يا غېر دولتي مرستندويه سازمانونو څخه غوښتنه وکړئ چي تاسو ته وکيل پيدا کړي. د شخصي سپارښتنو پر اساس د وکيل انتخاب ښه نه دی. ځان ډاډه کړئ چي وکيل تاسو ته هوکړه وکړي چي ستاسو دوسيه په غاړه اخلي. که هغه وخت نه لري نو ورڅخه د بل وکيل پوښتنه وکړئ او وپوښتئ چي بل چيري مرسته ترلاسه کولای شئ.

 ريفوکوم د حقوقي مشورو او ملاتړ له پاره يو چک لست يا د غوره نقاطو ليکلړ چمتو کړی دی، چي په مرسته يې تاسو ياد حقوقي ملاتړ ارزولای شئ چي ستاسو اړتياوي پوره کولای شي که څنګه. له دغه ليکلړ څخه يو څو مهم ټکي لاندې درج شوي دي چي وکيل ستاسو سره بايد څنګه مرسته وکړي چي تاسو مرکې ته چمتو شئ:

 ـ هغه بايد ستاسو څخه پوښتنې وکړي چي ستاسو د داستان په هکله سر خلاص کړي.

ـ هغه بايد تاسو ته په روښانه توګه ووايي چي ستاسو له پاره به څه کوي.

ـ هغه بايد ستاسو د هيواد په ځانګړتياؤ پوه او خبر واوسي او يا بايد ستاسو له مرکې څخه تر مخه ځان ستاسو د هيواد او ورسره تړلي شاليد په تړاو خبر کړي.

ـ هغه بايد تاسو ته د پناه غوښتنې مهم اصطلاحات او ټکي تشريح کړي.

ـ هغه بايد ستاسو سره ستاسو د مرکې عملي تمرين وکړي.

ـ هغه بايد تاسو ته په کافي او اړينه اندازه وخت درکړي.

ـ هغه بايد ستاسو سره پر دې خبري وکړي چي کوم ثبوتونه تاسو وړاندي کولای شئ.

ـ هغه بايد د مرکې څخه تر مخه او وروسته په تړاو ستاسو د حقونو معلومات درکړي.

ـ هغه بايد تاسو ته تشريح کړي چي که ستاسو پناه غوښتنه رد شي نو تاسو څه کولای شئ او څنګه مرافعې ته تللای شئ.

 

نورې ليکنې